44 i^a^t^^i^t^^^y^^i^^'^^B^^a^s^^ ^s^^s^^'^^ai^ 



met die van het Departement van Landbouw, dat weldra in het staats- 

 organisme van Nederlandsch Indië de plaats innam, die hij het vooraf 

 had toegedacht en waarheen hij het op zijn geniale wijze wist te leiden. 

 Geen bijzondere voorliefde voor het terrein van zijn vroege ren werkkring 

 vermocht hem daarbij af te leiden van de vele zaken op het, voor hem 

 nieuwe gebied, waarop hij zich had te bewegen, maar de laatste deden 

 evenmin afbreuk aan de eerste; zelfs vond hij nu en dan nog een oogen- 

 blik voor eigen onderzoek op botanisch gebied. 



Het was echter duidelijk, dat zulk een veelomvattend en veelzijdig 

 geheel slechts kon worden gedragen door hem, die het in het leven riep; 

 voor ieder ander zou het te zwaar blijken, temeer, daar het jonge Depar- 

 tement schier dagelijks den kring zijner bemoeienissen zag uitgebreid, deels 

 door invloeden van buiten, deels door onvermijdelijken, inwendigen drang 

 tot expansie. Maar %'ijf jaren lang is Treub toch, naast Departementchef, 

 de facto Directeur van 's Lands Plantentuin gebleven. Voor de oudere 

 wetenschappelijke instellingen te Buitenzorg waren dit jaren van rustigen 

 en vruchtbaren arbeid, voor de jongere van voorloopig en oriënteerend 

 onderzoek. Maar voor allen bleef Tkeub de ziel van het bedrijf en de 

 stuurman in hoogste ressort; het gaf een gevoel van veiligheid, zijn fiat 

 te lezen op de voorstellen tot voortzetting of uitbreiding van het werk, 

 want dan wist men zich met zekerheid op den goeden weg, terwijl hij altijd nog 

 wel een oogénbhk wist vrij te maken voor een „colloquium doctum" met wie hij 

 zich bij het onderzoek voor een moeielijk te beantwoorden vraag zag geplaatst. 



Omstreeks Nieuwjaar 1909 begon hij te gevoelen, dat voor hem het 

 oogenblik van heengaan uit Indië niet meer ver mocht liggen. De boog 

 was lang gespannen geweest, daarbij vooral de laatste jaren op haar hoogste 

 vermogen. Ook was zijn gezondheidstoestand, hoewel niet dadelijk zorg- 

 wekkend, toch verre van gunstig en het drukte hem in sterke mate 

 terneer, telkens wanneer redenen van physieken aard in den weg stonden 

 aan de uitvoering der plannen van zijn steeds nog even onverzwakten en 

 helderen geest. In den loop van datzelfde jaar werd daarom de teerling 

 geworpen; den vijfden October legde Treub zijn betrekking neer en twee 

 dagen later voerde de mailboot hem van Java weg. 



Wie het oogenbik heeft medegemaakt, waarop de trossen werden 

 losgemaakt en de schroef zich in beweging zette, heeft getuige kunnen zijn 

 van de grootsche aandoening, die het afscheid van Indië bij Tkeub opwekte, 

 het afscheid van het land, waar hij meer dan de helft van zijn leven had 

 doorgebracht en dat hem een roemrijken loopbaan had aangebracht. Maar 



