28 !^^^^^f^^^^(^^^3!^(^^E^(^^^!^^^^^^f^^ 



was. Bij haar laag ontwikkelingspeil was het zelfs wenschelijk, de bevolking 

 zooveel mogelijk buiten de proefnemingen te houden, omdat het haar voor 

 de appreciatie daarvan natuurlijk aan het noodige inzicht ontbrak. Verkeerde 

 gevolgtrekkingen worden zoo gemakkelijk gemaakt en de uitvloeisels daarvan 

 zijn zoo moeielijk te bestrijden. 



Op twee wijzen leek het onder de destijds bestaande omstandigheden 

 mogelijk, den inlandschen landbouwer met de noodige behoedzaamheid te 

 naderen. De eerste was die eener aanvankelijk zwijgende demonstratie; de 

 tweede voerde over het Binnenlandsch Bestuur zelf, maar over de inlandsche 

 rangen ervan, die derhalve eerst voor de zaak moesten worden voorbereid. 

 Tweeledig was dus de weg, dien Tbeub vóór zich zag. 



„Wie aan den weg timmert, heeft veel bekijks" was feitelijk de 

 eenvoudige grondgedachte, die aan de eerste methode ten grondslag 

 lag, maar welker nuttige uitwerking hier op twee groote moeielijkheden 

 stuitte, gebrek aan ervaring bij den timmerman en onaandoenlijkheid 

 van den voorbijganger. Noch den een, noch den ander kon hier echter 

 een verwijt treffen; want het eerste was onvermijdelijk, het tweede aan- 

 geboren. 



Onvermijdelijk, omdat zelfs de meest ervarene in algemeenen zin 

 toch overal, waar een goede methode zou worden gedemonstreerd, eerst 

 de noodige plaatselijke ondervinding moest opdoen; immers, van hetgeen 

 in Buitenzorg proefhoudend was gebleken, mocht niet zonder meer in 

 Cheribon of in Banjoewangi hetzelfde worden verwacht. Hier kwam dus 

 de wenschelijkheid in den knel, de inlandsche bevolking geheel te laten 

 buiten het experiment, dat men nu eenmaal niet onder een korenmaat 

 kan nemen. Doch daaraan was niets te doen en men had dus slechts 

 te trachten, haar gevolgtrekkingen zooveel mogelijk in de juiste banen te 

 leiden. 



De aangeboren eigenschap der onaandoenlijkheid zou hier feitelijk voor 

 een oogenblik zelfs aan de zaak ten goede komen. Het mocht als een 

 tijdelijk voordeel worden beschouwd, dat de voorbijganger zich aanvankelijk 

 weinig zou bekommeren om de vraag, wat eigenlijk de „kompenie" bezielde, 

 die daar met hem vreemde werkwijzen aan het ploeteren was getogen. 

 Voldoende zou het zijn, wanneer een langzaam ontwakende belangsteUing 

 hem zou leiden tot de ontdekking, dat met die werkwijzen meer geld in 

 het laatje kwam dan met het lispelen van een bezweringsformuUer tegen 

 de booze geesten, die hem uit de waterleiding of uit de bamboe van den 

 kampongrand begluurden. 



