7 
5629  GnamiNEAE.  ÜOBskEnVATIO GEOPONICA ET OECONOMICA. 
- 
certo hic eximie proveniret, id quod etiam arundinis sac. 
chariferae ibi cultae praestantia confirmari videtur; cujus 
vero ipso prospero successu ibidem factum est, ut aliarum 
plantarum cultus negligeretur. Alia regio, idonea, in quam 
Oryzae beneficium diligentius: conferatur est locorum de- 
pressorum tractus juxta flumen de S. Francisco patentium. Val- 
lium nempe singulari configaratione , quae late in agros flu- 
vil aquam agunt (Sangradouros incolae vocant) diria intu- 
"muerit, Oryzae culturae valde fovebitur, nec quidquam 
praeter industriam deest, quo minus in his quoque regio- 
nibus, saepeAneda laborantibus, salubre ac praestantissimum 
illud alimentum Producatur. 
Et hábdfcetó cat um a Cerealibus nostris vulgaribus vere 
distinguitur eo, quod nullum ei. insit. gluten, sed tantum- 
modo (circiter octo decempartes tórasj amylum, tum pa- 
rum quantitas materiae gummosae, albuminis dissolubilis, 
sacchari, fibrae vegetabilis, et aliquot salium indicia , prae- 
sertim calx phosphoriea. Itaque farina inde praeparata ad 
panem coquendum similiter ae Zeae non apta est, quum pasta 
vix in'umescat; sed in coquina solum adhibetur, ubi juscula, 
vel in puliem tenacem | coeta et varia cibaria parantur, in 
quibus condendis praecipue Solani Lycopersici ( To- 
mate), aut Capsici annui (Puineniéo) vel Capsici fru- 
tescentis (Pimenta malaqueta v. Coinmarim) fructus pro 
deliciis habentur. Nonnunquam farina Maydis farinae com- 
miscetur.  Oryzae aquosa decoctio pro diluente et sudorifi- 
co adhiberi potest, variis in morbis, dum transpirationem 
augere sit utile. . Qua in re modo saccharum, modo mel, 
inodo sal tartari, modo succus citri aut hujusmodi alia. de- 
coctioni adduntur. | Copiosum et valde fervidum bibitum hoc 
simplex remedium haud raro aeque valet atque optima alia 
sudorificia. 
Oryza quoque a Brasiliensibus in calidis alimentis habe- 
tur, atque sunt, qui priscis praejudiciis addicti ejus usui ya- 
rios morbos tribuant. Sie nonnunquam huic utili frumento 
idem objici audivi, quod jam nsoxrivs (hist. nat. Indiae, VI. 
P. 31.) commemorat, oculorum morbos, ut avcum senilem 
sic dictuni, immo vero coecitatem e crebro Oryzae usu in 
nigritis adduci; verum ego quidem illos morbos potius vi- 
vendi consuetudini in patulis humídisque casis, continuo in 
locis coquendo saccharo destinatis ardori et immoderato re- 
centis liquoris spirituosi e saccharo parat (Cachassa dicti) : 
usui tribuendos censeo. 
Ill: Venio nunc ad gramen fere omnium in Brasilia cul- 
torum maxime praecipuum, Saccharum officinarum 
seilicet ,, in terra Canna, Canna de: .Assucar. vocatum, quae 
plan:a Brasiliae divitias fundavit nec in incolarum frequentia 
Me A 
, 
