GnamixEAE. OÜnBsEnvATIO GEOPONICA ET OECONOMICA. 563 
augenda minus effecit quam fama de incredibili fere auri the- 
sauro per recenter detectas Brasiliae terras efosso. Saccha- 
rum officinarum Brasilia ex insula Madeira nacta est, 
quo a D. u£ExNniCO Navigatore principe, e Sicilia translata fuit 
(1422); et quidem primum a wanTINO ArFOXSO DE sOoUzas, Do- 
natario Capitanatus S. Vincenti anno 1531 in fertiles oras 
ad Villam de S. Vicente in provincia S. Pauli, atque eodem 
tempore a FRANCISCO ROMEIRO vel fortasse jam antea in Vil- 
lam S. Georgii in regione Ilheos plantatum est, unde in 
Soteropolin, Pernambucco etc. portatum est. uamvis ma- 
xima fuerit ante Americam detectam in fortunata illa Madeirae 
insula sacchari paratio (secundum rExos rFanià E casrno Hi- 
storia Geral de Portugal, Lisb. VI. p. 184. annua messis cir- 
citer 9,600,000 libras confecit) mox tamen Lusitanis persua- 
sum €st, postquam avundinem in Brasiliam transtulerunt, de 
majore bujus terrae fertilitate, saccharique cultura in Ma- 
deira vini cultui magis magisque concessit. In hac insula, 
sicut in viridis promontorii insulis et in insula S. Thomae in 
sinu guineensi, ubi Lusitani sacchari arundinem coluerant, 
diligenter eam curare, irrigare et stercorare nece-se fuit, 
ibidemque malto breviores arundines adepti sunt, ac agrum, 
quem demum in secundo anno desecare potuerunt, post pau- 
cas messes relinquere opus erat; contra in Brasilia in altis 
aut humilibus locis culta sine minima opera post duodecim 
vel tredecim,menses messem eis praestitit, haecque per mul- 
tos annos continuari potuit. uae facilitas fere incredibilis 
sacchari producendi effecit, ut ubique orarum paulatimque 
etiam in terra intima sacchari fabricarum multitudo orta sit. 
AÁnte annum 1589 Soteropolis cum finitimis regionibus se- 
cundum litterarum auctorem ignotum supra memoratum ad 
CHRISTOYAO DE MOURA (p. 131.) 36 sacchari fabricas possedit, 
unde 120,000 Arrobas sacchari quotannis exportata fuerunt. 
Et in finitimis provinciis Pernambuco, Parahyba et Hio 
Grande do Norte sacchari cultura mox increvit, ac fabrica- 
tio inprimis per Baiavos valuit, qui terram expugnatam ab 
anno 1630 usque 1661 tenuerunt. 
Per septentrionales Brasiliae provincias excolendo sac- 
chari opificio minus industriae impensum est. Eo quidem 
tempore, quo Batavi, intrusi, Maragnanensis provinciae im- 
perium tenebant (ab anno 1635 ad 1544) jam quinque pro 
coquendo saccharo fabricas in ripa fluminis /tapicara exsti- 
tisse traditum est, sed recentioribus tem»oribus, licet inco- 
larum numerus eximie increverit, pauci huic opificio operam 
dederunt, quo factum est, ut extranei sacchari largam mes- 
sem quotannis apportari necesse sit. n Paraénsi provin- 
cia denique item de saccharo fabricando pauci tantummodo 
agricolae satagunt. Summa vero hijjus coadimenti copia in 
- 30* 
, 
