568 GnamiNwEAEF. OnskRvATIO GEOPONICA ET OECOXOMICA. 
aureorum exposcat. - Prisco tempore molae ita constructae 
fuerunt, ut a jumentis commoverentur; perversum et nimis 
pretiosum  opificium. Nam ad multos boves necessarios 
alendos, magna terrae pars pasculum, alia ad Maydem co- 
lendam est adhibenda; tum plures nigritae custodes statuendi 
sunt, tandemque saepe multi tauri labore absumuniur, et 
herus opus interrumpere: cogitur, etsi arundines maturae 
factae sunt. Ex omnibus his rationibus molam adducta aqua 
commoveri necesse est. De institutione hujus molae loqui 
supersedeo, quum res sit nota. Quod vero ad saccharum 
ex succo expresso parandum attinet, fere nusquam Brasiliae 
tam subüliter et scientifice, ut herus certam sacchari mes- 
Sem securo sperare possit, id fieri solere mihi confitendum 
est. Omne negotium non est nisi continuum periculum, 
quin operarii omnino inscii res sibi exponere possint. ta- 
que fructus maxime est iniquus atque incertus et in quan 
titate sacchari et qualitate. * 
Rationem sacchari parandi, quomodo in Brasilia fieri 
solet, plane explicare hic non convenit. Paucis igitur', quo- 
modo universe procedat, narrabo. Succum expressum (Gua- 
rapa s. vesoul) in magnum et cupreum lebetem Coche do 
jrio , Parol do frio) transferre , calceque admixta usque ad 
60? '"Thermometri Reaumuruani calefacere properandum est. 
Quem ad fimem in 80oo libris succi una libra calcis consumi- 
tur. Succus recens expressus praeter ambas sacchari spe- 
cies, crystallo nempe apti et semper fluidi (4Zelasso), etiam 
albumen vegetabile, chlorophyllum, cremorem s. partes 
gummosas, fibram, materiam fermentariam et aliquot sales 
vel in suspensione vel chemice soluta continet. Verum ne- 
cesse est, ut calx, cui sanguis bubulus aut interdum expres- 
sus succus mucosus Polygoni antihaemorrhoidalis 
aut aliarum hujus generis plantarum adjicitur(cinis clavellatus 
quoque et sebum adhibetur) has pensiles particulas et eas, quae 
calore coagülantur, excipiat. Hic processus clarificatio (C/a- 
rificar, dar as cuberlas dicitur. Quod quum fit, spumans 
continuumque fluidum summo in liquore formatur, quod ma- 
gis magisque bullit ligulisque dehauritur. Liquor (Caída) 
aliis lebetibus immissus, cum aqua calcis iterum coctus de- 
spumatusque, crassior evadit, et lentescit. Jam nunc in 
slis vasis minus profundis refrigeratur, indeque fictilibus 
modulis obverse conicis utraque extremitate apertis excipi- 
tur, eum in finem, ut sacchari pars, quae in crystallos in- 
duratur supra fluidam illam (/Me/lasso) formetur, in aliis va- 
sis suppositis excipiendam.  Argillae humectatae pauxillum 
super saccharum tum sternitur, cujus humiditas deorsum |la- 
bens sacchari fluidi guttulas a solidis crystallis abstergit ver- 
susque moduli fundum facilius deducit, crystallis purioribus 
