Virtutem 
Magnericam à 
anateria qua- 
dam fubtili o- 
siri oflendi- 
£ur. 
Principia preæ- 
fentis theoriæ 
breviter ob o- 
culos ponun- 
tur, ac ratio 
inftituti de- 
glaratur, 
8 DISSERTATIO 
inflituantur,ad veritatem nobis pertingere licere: fed fumma 
circumfpeétio in hoc verfari debet, ut nullam ejufmodi ma- 
teriam fubtilem , qualem animo concepimus, in mundo aétu 
exiftere credamus, antequam certiflimè habeamus explo- 
ratum , ejufmodi materiam non folùm efle poffibilem , fed 
eriam cunétis phænomenis mechanicè explicandis efle ap- 
tam. Quamdiu autem nobis ad hunc certitudinis gradum 
pervenire non datur, ejufmodi hypothefes ita tolerari con- 
veniet, ut ad res tantüm probabiles referantur. 
$. 9. Si hac jam adhibitâ cautelä ad Magnetem rever- 
tamur , ejus effetus ftatim luculenter oftendunt , fubfiftere 
quoque extra Magnetem materiam quandam fubrilem , quæ 
phænomenorum caufam in fe compleétatur. Neque verd, 
um hoc affumo , hypothelin mihi fingere videor : cùm 
<nim eæ res , quæ in fenfus incurrunt , his phænomenis pro- 
ducendis non fufñcianr, necefle eft ut à materia quadam 
fubtili fenfus noftros effugiente efficiantur : quod cüm à 
nemine in dubium vocari poffit, concedi omnino debebit, 
ejufmodi materiam fubtilem certiflimè aëtu exiftere. Et 
quanquam plurimi, qui hanc de Magnete quæftionem funt 
aggrelfi, voti non faëti funt compotes; tamen nullum in hoc 
deceptum efle arbitror, quod materiam fubtilem flatuerit : 
fed potiùs, quod quifque fuo arbitratu naturam atque indo- 
lem hujus ipfus materiæ conflituerit; cùm nihil aliud ad- 
mittere debuiffent, nifi quod ipfa phænomena hincque le- 
giimè illatæ conclufones inefle manifefio oftendiffent. 
Quam regulam fi omnes naturæ fcruratores diligentiùs ob- 
fervaflent, fcientia certè naturalis non rantopere erroribus 
ac tenebris fcateret, ut, quid verum fit, quidve falfum, 
vix difcernere liceat. 
$. 10. Quo autem clariùs fententiam meam de caufa 
virtutis Magneticæ exponam, primüm aperiam , quemad- 
modum equidem cùm ftruéturam Magnetis ac ferri inter- 
nam, tum indolem materiæ illius fubtilis, cujus exiften-" 
tia jam eft demonfrata, comparatam efle ftatuam. Deinde 
verà fimul rationes afferam , cur hoc potiùs modo utriufque 
flatum 
