Solos poros 
non fufñcere 
ad phænome- 
na producen- 
da , fed mate- 
riam fubtilem 
præterea Fe- 
quiri, 
Pori Ma- 
gnetis mate- 
riæ fubtili non 
qguaquaversüs 
tranfitum çon- 
cedunt, 
40 DISSERTATIO 
eft, cui effe&um tribuamus, præter pororum conforma 
tionem , in qua igitur præcipuum difcrimen Magnets à re- 
liquis corporibus eft pofitum. Hanc eandem veritatem ce- 
leberrimus Mufchenbroeckius adeo agnofcit, qui tamen 
confianter negat effetus Magneticos mechanicè explicari 
pole; qui cùm omnibus hypothefbus bellum perpetuum 
indixiflet , ejus teftimonium , fiullo ad fententiam corro- 
borandam egerem, plurimüm ponderis habere debebit. 
$. 12. Hinc autem porrd folertiflimus ifte obfervator 
reftè concludit, à fola pororum figura ea phænomena, 
quæ in Magnete confpicimus, minimè oriri poffe ; quod 
quidem ita certum eft, ut nullâ probatione indigeat. Eate- 
nus enim tantüm à poris effeëtus fenfibilis refultare poteft, 
quatenus materiæ cuipiam fluidæ pereos vel tranfire vel non 
‘tranfire liceat. Quamobrem præter certam pororum Ma- 
gnetis figuram neceffario flatui debebit materia quedam 
fluida , que cùm fenfbus non percipiatur , jure merito 
fubtilis vocatur , neque tamen ided minus certè exiftit, quam 
fi ipfam manibus palpare liceret. In hoc enim negortio fanè 
rationis judicium plus valere debet, quam fenfuum tefti- 
monium : quippe quod nifi fimul ratione fuffulciatur , nul- 
lam omnind vim retinet; cùm contrà ratio etiam fine fen- 
fibus ad profundiffimas veritates penetrare valeat. Hoc igi- 
tur loco à Mufchenbroeckio diffentire cogor , qui cùm 
pororum formas phænomenis producendis impares agno- 
viffet , neque tamen ad ullam materiam fenfus non afficien- 
tem confugere aufus effet , fibi viam atque aditum ad co- 
gnitionem caufæ penitüs præclufit. 
$. 13. Quemadmodüm igitur pori refpeëtu iftius materiæ 
fubtilis finc comparati, ante omnia eft definiendum. Ac 
primo quidem perfpicuum eft , fi pori Magnetis penitüs 
effent impervii materiæ fubtili, tum præcipua Magnetis 
phænomena , quæ in direltione fecundüum certam plagam 
confiftunt , nullo modo produci polfe : forer enim Magnes 
utique ad omnes fitus indifferens. [dem eveniret, fi Magnes 
quaquaversùs materiæ fubtili tranfitum liberrimè concederert; 
