233  INQUISITIO PHYSICA IN CAUSAM 
fuà naturà confervandum producant, Quo quidem in ne- 
gotio , fi debita attentio adhibeatur, errori vix ullus relin- 
quitur locus : cm ex legibus naturæ fatis fuperque conftet, 
cujufmodi motus vel per fe conferventur, vel viribus ex- 
ternis debeantur. Corpus fcilicet in motu politum proprià 
vi hunc motum uniformiter in direétum retinet : atque cor- 
pus , quod circa axem convenientem per centrum gravita- 
tis tranfeuntem motum rotatorium femel eft confecutum , 
codem motu rotari perpetud fuà fponte perget : neque hu- 
jufmodi motuum caufam in ulla re alia, nifi in ipfa corpo- 
rum natura , quæri oportet. Quocirca fi hujus generis Phx- 
nomenon fuerit propofitum , alia caufa inveftigari non po- 
reft, nili quæ à principio tales motus procreaverit. 
$. 2. Hujus generis foret quæflio , fi quæreretur caufa mo- 
tùs vertiginis Planetarum ac Solis; hic enim fufficeret eam 
caufam aflignaffe , quæ initio hos motus produxiflet | cùm 
Sol æquè ac Planetæ talem motum femel confecuti eun- 
dem proprià vi perpetud confervare debeant, neque ad hoc 
Phænomenon explicandum vis ulla externa etiam nunc 
durans requiratur. Longè aliter fe res habet, fi motus pro- 
ponatur neque uniformis , neque in direétum procedens, 
cujufmodi eft motus Planetarum periodicus circa Solem: 
hoc enim cafu minimè fuffcit ea vis, quæ initio Planetas 
ad iftiufmodi motus impulerit, fed perpetud novæ virium 
actiones requiruntur , à quibus tam celeritas quam direétio 
continud immutetur : quæ vires, quam primüm ceflarenf , 
fubiro Planetæ orbitas fuas defererent , atque in diretum 
motu æquabili avolarent. Qudd fi igitur Phænomenon 
quodcunque naturæ proponatur ; antè omnia follicitè eft 
inquirendum , ad quodnam genus id pertineat, atque utrum 
caufa in viribus externis fit quærenda,an in ipfo fubjeéto cor- 
pore ? Quinetiam fæpenumerd ufu venire poteft, ut effec- 
tus utriufque generis in eodem Phænomeno multüm fint 
inter fe permixti ; quo cafu fummo ftudio ii à fe invicem dif- 
cerni antè debebunt, quàäm caufaruminveftigatio fufcipiatur. 
$.3. His rirè perpenfis explicatio Galilei ; quam in fuis 
