Eie. X. 
2908 InxQUISITIO PHYs1CA 1N CaAUsAM 
qua viribus follicitantibus fubito obfequeretur , feque ir 
inftanti in eum ftatum reciperet , in quo cum viribus in: 
æquilibrio confifteret ; hocque paéto aquam non folùm fu- 
bito omnis motûs capacem pofuimus, fed etiam ita com- 
paratam , ut quovis momento omnem prifinum motum: 
amittat. Longè aliter autem res fe habet,, fi inertiæ ratio in 
computum ducatur ; hæc enim efficit ut primo aqua nom 
fubito fe ad eum fitum componat , quem vires intendunt,. 
fed pedetentim per omnes gradus medios ad eum accedat ; 
deinde verd eadem inertia in caufa eft, quod aqua , cùm: 
in flatum æquilibrü pervenerit, ibi non acquiefcat, fed ob: 
motum infitum ultrà progrediatur, quoad omnem motum: 
à potentiis renitentibus amittat. Ex quo perfpicuum ef , ad- 
mifsà inertià aquæ , à potentiis follicitantibus motum om- 
nino diverfum aëtu imprimi debere ab eo , quem reciperet,. 
fi inertià privata effet ; cujus difcriminis ratio exemplo cor- 
poris penduli commodè ob oculos poni poteft. Ponamus. 
enim corpus pendulum OC ob gravitatem fitum tenens 
verticalem , à vi quapiam in latus fecundüm direétionem 
CM folicitari. Si nunc hoc pendulum inertià carerer, feu 
ejufmodi effet indolis , cujus aquam haëétenus fumus con- 
templati, tum fubito firum OM acciperet, in quo hæc vis 
gum gravitate æquilibrium teneret. At cùm pendulum iner- 
tià præditum confideratur , poft aliquod demum tempus 
elapfum ad fitum OM perveniet : ac deinde quia motu ac- 
celerato ed pertingit , ibi non quiefcer, fed ultrà excurret, 
putà in V ufque ,ita ut fpatium CN ferè fit duplo majus 
fpatio CM, prouti calculus clarè indicat. Propter inertiam: 
igitur pendulum primèm tardiùs vi follicitanti obtempe-- 
rat , atque à fitu æquilibrü recedit ; deinde verd etiam ma- 
gis recedit , majoremque excurfionem conficit, quàam fi: 
inertià careret ; quæ funt eæ ipfæ duæ res, in quibus theo- 
ria antè expofita ab experientià maximè diflentire depre - 
henfa ef. Le 
$. 74. Si nunc iftud penduli exemplum ad noftrum ca- 
fum æfôs Maris transferamus, primd ingens fimilitudo ir 
