328 INQUISITIO PHYSICA I1N CAUSAM 
quibus temporibus dum aqua à Luna-maximè elevatur , f- 
mul à Sole maximè deprimitur ac viciffim, perfpicuum 
eft ifdem temporibus æftum minimum efle debere. Præ- 
terea vero ipfum difcrimen cum theoria exaëtè convenit; 
in pluribus enim portubus æflus maximos & minimos ad 
calculum revocavimus, atque ex relatione eorum relatio- 
neminter vires Lunæ ac Solis inveftigavimus ; hincque per- 
petud eandem ferè rationem inter vires Solis ac Lunæ 
abfolutas elicuimus , quemadmodum id fecit Newtonus ex 
obfervationibus Briftolii & Plymouthi , nos vero in Portu 
Giatiæinftitutis, conclufonibus mirificè inter fe congruen- 
tibus : qualis confenfus profeéto expedtari non poflet,. fi 
theoria veritati non effet confentanea. Neque etiam aliæ 
theoriæ adhuc produ&tæ, cujufmodi funt Galilæi, Wallifit 
arque Cartefi, qui caufam in preffione Lunæ collocavit, 
huic phænomeno perfeëtè farisiaciunt , fed potiùs prorsùs 
evertuntur. 
$. 104. Quintum Phænomenon in hoc conliftat, quod 
unius menfis intervallo maximi æftus non fint ii, qui novi- 
lunia ac plenilunia proximè infequuntur , fed fequentes tertii 
{cilicet circiter vel quarti, fimilique intervallo æftus minimi 
demum poft quadraturas contingunt. Hujus autem Phæno- 
meni ratio in $. 97. fufñùs eft expofita , ubi oftendimus , 
cùm æftusante fyzygias incidentes effent minores;maximam 
vim à Sole & Lunâ ortam non fubiro æfium maximum 
producere valere , fed tantum Mare ad eum flatum fol- 
licitare. Cùm igitur poft fyzygias vis æflum efficiens fen- 
fibiliter non decrefcat, æftus etiamnum poft hoc tempus 
incrementa capiet , atque ideo demum poft fyzygias fiet 
maximus ; fimilifque eft ratio diminutionis æfluum , quæ 
etiamnum poft quadraturas contingere debet, ira ut æflus 
minimi demum poft quadraturas eveniant. Hujufmodi au- 
tem retardationes effeétuum à viribus in mundo exiftenti- 
bus provenientium quotidie abundè experimur : ob fimi- 
lem enim rationem fingulis diebus maximum calorem non 
in ipfo meridie fentimus , etiamfi hoc tempore vis Solis 
