340 INQUISITIO PHYSICA 1N CausAM 
producatur, atque vario littorum fitu cm ratione quanti- 
tatis tùm retardationis diverfimodè turbetur, fumus con- 
templati, neque necefle effe duximus ventorum Marifque 
curfuum propriorum rationem habere , cum fatis pronum 
fit perfpicere , quomodo his rebus æftus Maris tam augeri 
vel diminui, quam accelerari vel retardari debeat. Super- 
eft igitur ut exponamus , quomodo in fatis amplo traétu 
Maris, qui ab oceano vel omnino eft fejun@tus, vel per an- 
guflum tantum canalem conjunétus , peculiaris æftus à vis 
ribus Lunæ ac Solis produci queat. Perfpicuum enim et fi 
talis tra@tus fecundüm longitudinem ultra 90 gradus pa- 
teat, æflum pari modo generari debere , ac in ampliflimo 
oceano , qui totam tellurem ambire ponitur. Nam quoniam 
extenfio tanta eft, ut vires Lunæ & Solis in eo tra@u fimul 
maximam ac minimam aquæ altitudinem inducere queant , 
neceffe eft etiam , ut aqua alio in loco tantum elevetur, in- 
que alio tantum deprimatur, quantum fieret , fi ifte traétus 
omnino non eflet terminatus. At fi ifte traétus tam fuerit 
parvus ut fingulæ partes æqualibus fere viribus fimul vel at- 
tollantur vel deprimantur, nulla fenfibilis mutatio oriri po- 
tetit. Aqua enim uno in loco attolli nequit nifi in alio fub- 
fidat & contrà, fi quidem eadem aquæ copia in eo traétu 
perpetud confervetur. Atque hæc eft ratio ut in Mari Bal- 
tico , Cafpio , Nigro , aliifque minoribus lacubus nullus om- 
nino æflus deprehendatur. 
$. 119. Quôd fi autem iftiufmodi Maris traêtus tantum 
fpatium occupet, ut vires attollentes & deprimentes in ex- 
tremitatibus fenfibiliter differant , tum necefle eft ut non fo- 
lum aqua in altero extremo elevetur in alteroque depri- 
matur, fed.etiam ut differentia inter aquæ altitudines tanta 
fit, quanta in aperto oceano eidem virium differentiæ ref. 
pondet. Quamobrem. definiri conveniet, quanta differentia 
in diverfis Terræ locis eodem tempore in altitudinibus aquæ 
à viribus Lunæ ac Solis produci queat. Ne autem calcu- 
lus nimium fiat prolixus , folam Lunæ vim in computunx 
ducemus, quippe qu im Solis multum excedit ; & quonians 
