1 
fragmente iuris anteiustiniani Vaticana. 267 
[f. 60b] EX EMPTO ET VENDITO. 1] 
(desunt paginae octoginta) 
Qui a muliere 
sine tutoris auctoritate sciens rem mancipi emit, vel falso tutore auctore 
quem sciit non esse, non videtur bona fide emisse; itaque et veteres putant et Sabi- 
nus et Cassius seribunt. Labeo quidem putabat nec pro emptore eum possidere, sed 
pro possessore; Proculus et Celsus pro emptore; quod est verius: nam et fructus suos fa- 
5 cit, quia scilicet voluntate dominae percipit, et mulier sine tutoris auctorita- 
te possessionem alienare potest. Iulianus propter Rutilianam constitutionem eum qui praetium mu- 
lieri dedisset, eiam usucapere, et si ante usucapionem offerat mulier pecu- 
niam, desinere eum usucapere. praestantur; 
Kin? } 
3 2 Papinianus libro III responsorum. Usurae venditori post traditam possessionem arbitrio iudicis PAP.L.i. RESP. 
3 
4 
6 
8 
‚9 
10 ante traditam autem possessionem emptori quoque fructus rei vice mutua praeberi nec- 
esse est: in neutro mora considerabitur. 
Fenditor, qui legem commissoriam exercere noluit, ob residuum 
praetium iudicio venditi recte agit, quo secuto legi renuntiatum videtur. 
Qui die transacto legem commissoriam exercere noluit, postea varia- 
5 15 re non potest. Papinianus Iibro III responsorum.  Aode sacra terrae motu diruta locus aedificii 
non est profanus et ideo venire non potest. 
Mulier servam ea lege vendidit, ut, si redisse in eam civitatem, unde placuit 
exportari, manus iniectio esset. Manente vinculo seruitutis si redierit, 
quae vendidit manum iniciet et ex iure concesso mancipium adducet. Post manumissionem 
20 autem si redierit, in perpetuam servitutem sub eadem lege publice distrahetur. 
Quae vendidit si manum iniecerit non liberatae, mancipium retinere poterit ac 
manumittere; adimi quippe libertatem et publice venditionem ita fieri placuit, 
ut /ew custodiatur propter pericula venditorum, qui velmetuentes servis suis offensam ve? duritiam 
possun? paenitendo remittere. 
‚7 25 Quo minus possessio rei venditae tradatur empti iudicio, decem annorum 
praescribtione non inpeditur. 
Evictione cizra dolum emptoris et iudieis iniuriam secuta duplum 
ex empti iudicio secundum legem contractus praestabitur. 
Creditor a debitore pignus recte emit, sive in exordio contractus ita conve- 
30 nit sive postea; nec incerti praetii venditio videbitur, si convenerit, ut pecunia fae- 
noris non soluta creditor iure empti dominium retineat, cum sortis et 
usurarum quantitas ad diem solvendae pecuniae praestitutam certa sit. 
vendidit in ea condicione est, ut possit legem remittere, ipse Romae retinere. Quod et Papi- 
nianus libro III respondit; propter domini enim, inquit, securitatem custoditur lex, ne peri- 
culum subeat Dig. 17 redisse F. 49 adducet 7; em. Savigny. 
20 publicae 7. distrahet I. 22 publicae 7. % 
23 placuit ut propter pericula uenditorum (venditores 7% compendio male soluto) q. u. (quae 
uel potius guam quamvis; quae uis 7”) m. s. s. offensam u (“Zineola evanuit’ F4; uel Fr) d. 
possum penitendo F; ernendavi ego. 25 emptio P. 27 circa 7; em. Mai. 
29 Cf. Dig. 20, 5, 12 pr.: Tryphoninus 1. VIII disputationum. Rescriptum est ab impera- 
tore libellos agente Papiniano creditorem a debitore pignus emere posse, quia in dominio manet 
debitoris. 29 addebitore 7; d deleta visa est Maio. 
31 iuremptio A. 32 soluendae Y”. 
L12 
$ 4 ex hoc libro ci- 
tant Dig. 13,3, 4,2. 
$ 5 ex hoc libro 
Dig. 18,1, 73pr. 
$6 ex hoc libro ci- 
tant Dig. 18, 7, 1. 
