Jragmenta iuris anteiustiniani Vaticana. 379 
Iuris legumque reliquiae supra propositae, repertae eae (cf. Giorn. De codes Yaticani 
Arcad. 1821 vol. 11 p. 361-368) et primum editae ab Angelo Maio volumine ER 
quod inseribitur: “iuris eivilis anteiustinianei reliquiae ineditae ex codice re- 
scripto bibliothecae pontifieiae Vaticanae (Romae 1823. 8. pp. 118), quo 
gratiores acciderunt iure consultis, qui has nacti non sine causa nunc demum 
Ulpiani Papinianique veros et genuinos commentarios cognovisse sibi vide- 
bantur, eo magis codieis accurata retractatio ut institueretur, periti omnes ex- 
petiverunt. Nam ubi libri adhuc ignoti in lucem litterarum restituuntur, re- 
deunt fere ut ex postliminio captivi saueii toti et omni genere sordium inqui- 
nati soletque omnino post breve tempus ipsa critica medela coniectandique 
studium a curiosa lectione minus quam vulgo putant remotum lectionis repe- 
tendae necessitatem inducere. Hune vero librum qui praeter Maium soli quod 
sciam adhuc versaverunt Fridericus Bluhmius, qui Maii rogatu exemplum eius 
cum codice denuo contulit editionique prineipi una cum auctore institit (cf. 
Maius praef. p. XIX; Bluhmius it. Ital. 3, 96), et Gustavus Ernestus Heim- 
bachius (ef. Leipziger Iiepertorium vol. 3 a. 1843 p. 151 sq.), cui post ali- 
quot annos eundem codicem ut inspiceret datum est, cum de nimia editoris 
festinatione in universum tum maxime de notis in codice frequentissimis ta- 
cite plerumque neque ubivis certa ratione solutis conquesti sunt hortatique, 
ut codex denuo quam diligentissime excuteretur. Quam ob rem corporis 
anteiustiniani Bonnensis editores novae editionis causa denuo conferre eum 
cupiverunt; at ab iis ad hunc librum recognoscendum qui delectus est Augu- 
stus Bethmann -Hollweg hoc sibi fortunam invidisse in praefatione libri editi 
a. 1833 refert. Aliquanto post ego ipse, cum magis quam nune in studis 
hisce versabar, Romae degens libri ut copia mihi fieret nihil intemptatum re- 
liqui neque tamen quae tum erant obstacula superare potui. Desiderium ta- 
men remansit; itaque cum post aliquot annos Roma nuntius affertur biblio- 
thecae Vaticanae hodie praefectos non solum ad id quod nune adornamus in- 
scriptionum latinarum opus fundandum thesauros suos patere nobis iussisse, 
sed etiam quominus bis scripti libri a peritis hominibus denuo examinentur 
amplius non recusare, denique Detlevum Detlefsenum Holsatum Romae forte 
morantem et parem esse huic labori suscipiendo et paratum, occasionem ob- 
latam praetermittere nolui, quamquam et aliis negotiis obstrictus et ab his 
studiis ad alia coniuncta magis quam similia nescio quo modo in dies magis 
abreptus. Quamobrem meo iussu Detlefsenus textum Hollwegianum cum co- 
dice ita contulit, ut non solum variam lectionem enotaret, sed etiam notas 
Bbb 2 
