‚Fragmenta iuris anteiustiniani Valicana. 397 
dum fiet, hoc loco breviter demonstrabo usum esse Vaticani operis auctorem 
cum iisdem quas Byzantii deinde adhibuerunt constitutionum syllogis tum 
alia diversa. Cum in codice Iustiniano rescripta extent ad duo milia eirciter 
et quingenta, ut eorum amplius mille et ducenta non solum Diocletiani et 
Maximiani Augustorum nomina prae se ferant, sed etiam paueis exceptis anno 
295 anteriora sint et longe maxima ex parte ad a. 293 et 294 pertineant, ac- 
ceidit non fortuito, sed eadem fere ratio obtinuerit necesse est in fontibus, 
unde antiquiora haec Byzantii hauserunt, id est, ut ipsi testantur (Const. 
Haec quae necessario pr.; Summa reip. $ 1), in codicibus Gregoriano et 
Hermogeniano. At eadem ipsa ratio in Vaticano opere similiter obtinet; 
imperatorum enim ante Diocletianum inde supersunt rescripta duodecim, 
Diocletiani autem et collegarum triginta et unum, quorum praeter tria aetatis 
incertae viginti quinque ante a. 295, tria sola post eum annum data esse 
inveniuntur. Quod quomodo explicari possit non video, nisi ex eodem cum 
Byzantiis fonte pleraque sua Vaticanus derivavit. Accedit quod Gregoria- 
nus certe codex ea aetate, qua Vaticana sylloge confecta est, in communi 
usu videtur obtinuisse neque rescripta in Oriente proposita pleraque, quae 
apud Vaticanum leguntur, unde ei in Occidentis partibus degenti innotuerint 
nisi ex ipso Gregoriano, facile dieitur. Denique scholiorum operis Vaticani 
auctor quod ad marginem quasdam constitutiones ei insertas itidem repe- 
risse se adnotavit in codicibus Gregoriano ($ 26ba. 272. 285. 256. 288) 
Hermogenianove ($ 270), quamquam inde easdem ex iisdem codieibus eclo- 
garium traxisse non sequitur necessario, tamen opinionem de Gregoriano 
certe satis aliunde stabilitam aliquantum confirmat.— Sed tamen ut constitu- 
tionum collectiones a Byzantiis adhibitas Vaticanus iureconsultus item usur- 
parit, tamen non minus certum est alia eum traxisse aliunde. Qua in re tria 
potissimum animadvertenda sunt. Primum in rescriptis plus mille ducentis, 
quae sub nominibus Diocletiani et Maximiani leguntur codiei Iustiniano in- 
serta, loci in subscriptionibus subinde commemorati exceptis duobus tribusve 
corruptelae praeterea suspicioni obnoxiis inveniuntur esse Orientis omnes; 
haec omnia igitur cum emanarint a Diocletiano, Maximiani rescriptum ne- 
que hodie invenitur ullum in codice Iustiniano nec videtur fuisse in iis 
quos Byzantii adhibuerunt codieibus Gregoriano et Hermogeniano. At sub 
eorundem imperatorum nominibus reseripta cum locis Occidentis subseriptis, 
Maximiani igitur adsunt cum in Consultatione unum datum Mediolani (c. 5) 
