‚fragmenta iuris anteiustiniani Valicana. 399 
ipse enim quidquid affert a Byzantiorum fontibus alienum, rescriptum scilicet 
Maximiani datum Mediolano, item rescripta Valentiniani et collegarum, af- 
fert ex corpore Hermogeniani, cui testimonio quamquam multi eredere no- 
luerunt, tamen cur reieiatur causa idonea nulla apparet. Nam quod ita sta- 
tuendum est Hermogeniani codicem in Occidente usurpatum minus plenum 
fuisse quam occidentalium hominum Hermogenianum, ei coniecturae alia prae- 
terea argumenta suffragantur. Nam primum Sedulius scriptor saeculi quinti 
medii ut auetam operis sui paschalis editionem defendat, in dedicatione ad 
Macedonium (p. 149 Arev.) inter alia refert Hermogenianum doctissimum 
iuris latorem tres ediliones sui operis confeeisse; scilicet non iuris epitoma- 
rum nemini praeter Tribonianum memoratarum et in ipsa lege a. 426 vel 
neglectarum vel reiectarum, sed constitutionum codicis, quem ea aetate una 
cum Gregoriano in omnium manibus fuisse complura testimonia evincunt. 
Fieri ita potuit, ut Byzantii auctores uterentur libri Hermogeniani prima edi- 
tione, quae in Constantio et Galerio Augustis finiret neque esset nisi supple- 
mentum Gregoriani ipsi fere aequale et oceidentalibus resceriptis similiter 
destitutum; contra Consultationem qui seripsit togatus Gallicus postrema, re- 
scripta ad a. 365 vel ultra etiam complexa. Quamquam cum Hermogenia- 
num iuris epitomas scripsisse constet ce. a. 339 (Tac. Gothofredus in proleg. 
ad Cod. Theod. p. CCX; Zimmern röm. Rechtsgesch. Ip. 389 n. 9), ter- 
tiam hanc editionem non ab ipso profeetam esse qui contenderit, ei non re- 
fragabor, cum praesertim prima sub initium regni Constantiniani edita esse 
videatur. Cur vero Hermogenianum codicem pleniorem Gallicus auctor, mi- 
nus perfectam editionem Byzantii adhibuerint, eius rei causa idonea videtur 
reddi posse, nempe quod lex de Theodosiani codieis auctoritate a. 438 inter- 
dixerat sic: "Detersa nube voluminum, in quibus multorum nihil explicantium 
aetates attritae sunt, compendiosam scientiam ex divi Constantini Lemporibus 
roboramus, nulli post k. Ian. concessa licentia ad forum et quotidianas advo- 
cationes ius prineipale deferre vel litis instrumenta componere nisi ex his vi- 
delicet libris.. Cui iussioni Orientis prudentes ita videntur obtemperasse, ut 
retentis prineipum Constantino anteriorum rescriptis in ipsa illa lege aperte 
exceplis, a posteriorum rescriptis in usu forensi plane abstinerent et ob eam 
causam Hermogeniani editionem sine Constantinianae aetatis rescriptis ple- 
niorilus praeferrent. Contra in Oceidente, ubi tum et juris prudentia minus 
vigebat ei novi Codieis ex Oriente allati non tanta auctoritas erat, rescripta 
