400 Mommsen 
Constantini et posteriorum, quae num edicto illo vere abolerentur non sine 
causa ambigi poterat, una cum codice Theodosiano in iudieiis allegari non 
desierunt. Ita factum est, ut Hermogeniano codice pleniore uterentur pru- 
dentes Oceidentis quam Orientis. Ex eodem fonte pleraque Vaticanum serip- 
torem derivasse eorum, quae a Byzantiorum fontibus habere non potuerit, 
non dubito; praeterea tamen alia aliunde accedere potuerunt vel etiam per- 
fecto operi postea inseri, quod cadere in legem Valentiniani a. 369/372 
postea videbimus. 
Iudieium de compi- Sylloge, cuius exiguae hae reliquiae supersunt, cum integra erat si- 
kam Iutiion. millima fuerit oportet Iustinianae, id est Digestis iuris adiuncto codice con- 
stitutionum, quae coniuncta ambitu olim aequavit vel potius superavit. 
Liber, cuius nunc folia partim integra partim manca tenemus viginti octo, 
habuerit olim necesse est ad minimum ducenta et quadraginta formae maxi» 
mae, quibus quartam fere Justinianorum digestorum partem perscribi po- 
tuisse rationibus subductis reperi; potuit vero volumen habere multo plura 
folia neque opus unico volumine absolvi. Quod confirmat titulorum singulo- 
rum cum Iustinianis similibus comparatio; exempli causa locus de excusatio- 
nibus in hac sylloge fusius multo tractatur quam fit in pandecte, ubi pleraque 
eorum quae seryat Vaticanus utpote vel aetate abolita vel Romae magis et 
Italiae quam Graecoromanis accommodata vel omnino supervacanea praeter- 
mittuntur. At utambitu Graecorum opus huic cedit, ita arte et ratione illud 
longe praecellit. Quo vel hoc quodammodo pertinet, quod Iustiniana syl- 
loge legis vicem obtinet sublatis contrariis mutatisque plerisque et rei publi- 
cae quae tunc fuit accommodatis omnibus, contra huius libri auctor etsi ea 
videtur seligere voluisse quae tempori locoque quo scribebat recte conveni- 
rent, tamen ultra non processit digerendisque traditis contentus fuit. At hoc 
utriusque syllogae discrimen a fortuna magis quam a scriptore pependit, ne- 
que propterea Vaticanus vituperandus est, quod non feeit nisi quod ex ob- 
lata sibi condicione facere potuit; denique etsi suae aetatis commodis recte 
sic prospexerunt lustiniani auctores, nostris ipsa eorum diligentia permultum 
obfuit libenterque ab eorum aedificio extructo ex disiectis vetustis operibus 
reconcinnatis non sine aliqua elegantia noviciis subinde interpositis rever- 
timur ad rudera Vaticana, divulsa quidem et lacera, sed ipsa sua ruditate grata 
magis et quodammodo iucunda. Attamen semidocti hominis hoc opus esse 
neque digesta iuris, sed potius molem indigestam vel ex parvis his reliquüis 
