402 Mommsen 
auetores quotquot tum adhuc extabant; qua in re licet speciem doctrinae 
magis quaesiverint quam veram et solidam scientiam dederintque se totos 
sequioris aetatis studio varia variorum colligendi et pro uno auctore idoneo 
habendi omnium qui de eadem re scripsissent aliquid, tamen in aetatis me- 
diocritate et probe et perite et strenue versati sunt. Contra Vaticanus serip- 
tor non nisi paucissimos auctores elegit iisque ita se mancipavit, ut eos et 
caece secutus sit et neglegenter ac stulte legerit. Excerptorum ordinem, 
quem Justiniani digesta simplieiter sequi solent, huius quoque libri ordinato- 
rem plerumque retinuisse apparet, unde factum est, ut quibusdam locis, 
maxime in titulo de usufructu, praeterea $ 233-235. 2532-255, utrorumque 
excerptorum ordo salis conveniat. Aliquanto rarius quam Constantinopoli- 
tani prudentes Vaticanus consulto eum ordinem deseruit et propter argu- 
mentum excerptorum collocationem permutavit, quod factum est $ 294-296, 
item 325-327. At sane neglegentiae fuit post absolutum librum Ulpiani de 
officio praetoris tutelaris $ 173-223 mox non solum ad eundem redire $ 232 
sq., sed etiam eundem locum bis, semel imperfecte semel plenius ex eodem 
libro proferre ($ 185. 240). Item quod iureconsultus Vaticanus utraque 
commentarii huius Ulpiani editione usus est, Tribonianus priore editione in- 
super habita alteram solam adhibuit, hunc ratione, fortuito illum libris usum 
esse declarat. Denique quamquam inter ea quae librarii peccarunt quaeque 
auctor ipse commisit fines regi nequeunt, tamen ex hoc genere huic videntur 
esse tribuendi cum errores plerique praesertim in notis male solutis tum hia- 
tus orti ex inepta sectione. Nam quod de notis vidimus syllogen Vaticanam 
consulto abstinere doctioribus et ut perito iureconsulto commodis ita semi- 
prudenti obscuris, redit sine dubio ad ipsius corporis ordinatorem, quid in- 
tellecturi essent eius aetatis togati sane non ignarum et ex magistellorum in- 
doctorum consuetudine quiequid lectionem impediturum esset bene male ali- 
quo certe modo interpretatum. Quamobrem qui in artis notis solvendis com- 
missi sunt errores turpissimi, ut factum est pro familiae erciscundae p.9, 
25, mixti casus pro mortis causa p. 19, 17, litium causa pro litis contesta- 
tione p. 38, 23, contra tabulas pro contra Sabinianos p. 42, 21, matri- 
monium pro manu mancipio p. 50, 25. 26, vel pro utrubi p. 51, 31, ipsi 
seriptori tribuere non dubito; cuius generis similia magis quam quod sciam 
paria reperiuntur in Digestis. Neque eorum ordinatores quamquam propter 
certas causas permulta reiecerunt vel etiam immutaverunt, ullo loco tanta 
