430  Ruvorrr: Ad legem Aciliam de pecunis repetundis, latam 
‚satis fecerit’, in eo iterum lapsus esse videtur. Repetitum vero semel 
sine ulla intercapedine ulterius locum produxit. Nam etsi post vocem 
‚ceivitat[e], ubi id verbum iterum integrum exstat, (versu LXXXVI) pau- 
cissima hodie verba supersunt, satis tamen dilucide ea ipsa verba demonstrare 
videntur praemiorum causam ibi continuatam atque etiam ad cives Romanos 
accusatores extensam esse. Sed enim eiusmodi delictum committi potuisse 
mirum non erit in ea civitate, quae legum custodiam tum nullam habebat, 
in qua tabulae publicae magistratuumque pericula infimis apparitoribus, scri- 
bis, librariis et similibus committebantur, ubi per scribam praeconemve subii- 
ciente scriba verba legis recitari populo pro concione moris erat, usque adeo, 
ut maiestatis reus fieret si quis codicem (id quod C. Cornelius in tribunatu 
fecerat) pro rostrisipse recitasset (haec enim referunt Asconius in Cornelianam 
p- 58, 60, Appianus B. C.1. 9. 12.), in qua denique civitate fieri poterat, ut 
domi saepe et festinanter leges in aes ineiderentur, ac, quamvis in aes incisae et 
in aerarium conditae essent, utique etiam erroris corrigendi potestas fieret. 
(Cie. de leg, 3, 20. Verr. 3, 79. 183. p. Mil. 32, 17. Suet. Caes. 28). Fateamur 
quidem necesse est, ubi de CDL viris et in hunc annum et quotannis legendis, 
itemque quibus locis de excusationibus actoris, rei, iudicum agitur, (versu XII- 
XIX, et versu XXXIX-XLIV. XLV. XLVI), ibi bis, imo etiam ter eisdem 
fere verbis similia proferri, neque id ulla alia de causa factum videri, quam 
quod res ipsae, quibus de agitur, coniunctae inter se connexaeque sunt: 
atqui non video, quo pacto id impedimento sit, quo minus in alia parte legis 
ille, de quo modo dixi, intervenire error potuerit bellissime. Itaque totum 
locum, qui ineipit a versu LXXIT’ et usque ad versum LXXIX porrigitur, 
quum is mero opifieis errore duplicatus esse videatur, inclusum uncis, exelu- 
dendum lege iudicavi. 
Adhue de lege disputatum fuit universe. Jam singulas partes explo- 
raturus praemonendum esse existimo, quid de meo addiderim. Itaque Ro- 
manis numeris versus legis, nostratibus versiculos laminarum, uneis inclusis 
lacunarum spatia denotavi. Hiatuum mensuras tanto explevi elementorum 
numero, quantum, emendata, quam in tabula adiecta inierat, computatione, 
(ef. pag. 54) ad marginem textus sui Mommsenius notavit. Singulorum tamen 
supplementorum inventores pigitum est rettulisse. Putavi instituta collatione 
curiosum ad investigandum lectorem, quid cuique debeatur facile esse inven- 
turum, ideoque fastidiosa hac opera supersederi posse. 
