anno ab urbe condita 631° vel 63%. 435 
lege tolidem verbis translatam esse cognitum sane habemus explorate (Cie. 
p- Rab. Post. 4, 9). 
Sed etsi in hac opinione et ipse aliquamdiu versatus fui, tamen capitis 
illius ‚Quo ea pecunia pervenerit’ wullum praeterea in lege nostra vestigium 
esse, nec solere pecuniam condici, nisi his solis, quibus soluta sit, non quibus 
profieiat, (L. 49 D de cond. ind. 12, 6) Mommsenio (p. 64) ultro lubens- 
que largior. Magis igitur nune probo hac cJausula videri actionem dari, sive 
suo quis sive alieno, hoc est regis, populi, civitatisve nomine agere litem- 
que aestimari velit. (Cf. Corn. Nep. 25, 6. 3. L. 46. pr. D de proc. 3, 3). 
Quamvis enim alioquin veteris iuris regula definitum sit ‚neminem alieno 
nomine lege agere posse’ (Gai. 4, 82. Ulp. L. 123. pr. D de R. 7 50, 17), 
excepta tamen antiquitus fuerunt negotia et reciperationes, quae per feciales, 
legatos, publicos populorum nuneios expediuntur (Liv. 1, 32. Varro de ling. 
lat. 5, 87. 6, 66. L.8$1 D de div. rer. (1, 8) L. 17 D de legationib. 50, 7). 
Quod vero obtinuisse necesse est quamdiu Calpurnia Iuniave lege sacra- 
ınento agebatur, id multo magis, sublatis in ea re legis actionibus, caveri nostra 
lege oportuit, cautumque revera fuisse ex versibus LIX-LXV coniectura 
perspieitur certissima. 
Posteaquam ita definitum fuit, quibus ex causis repetundarum agatur, 
ordinarium fuit praescribere: quomodo de eis rebus iudicia fiant. Apparet 
autem duplex de pecuniis repetundis proponi iudicii genus: publicum et pri- 
yatum. Quamquam enim illud etiam de re privata dari manifestum est, pu- 
blice tamen et nominis delatio et patronorum datio et pecuniae distributio fit. 
Atque publici quidem iudieii causa ante Kalendas Septembres cuiusque anni 
nomen deferre lex iubet, scilicet ne protracta in proximum annum litium, 
quo alius praetor futurus magnaque pars iudieum mutata sit, iudicatione, 
effugium praebeatur nocenti (Cic. in Verr. Act. Ic. 10). Quae tamen res 
impedimento non est, quominus post Kalendas Septembres privato ac recu- 
peratorio, id est repentino,(!) iudieio extra sortem privato succurratur, quam- 
vis eo tempore a iudieiis forum Romae refrixerit (Cie. ad Att. 1, 1) atque 
etiam periculum sit, ne publicae causae praeiudieium fiat. Quo de genere 
iudicii videsis Ciceronis orationem pro Caeecina c.10, 28, item Legem Mamiliam 
(') Cie. p. Tull. 10, 11. reciperatores dare ‚ut quam primum res iudicaretur’. Lex Coll. aq. 
22, in diebus perpejtuis rem iudicanto Plin. Ep. 3, 21 ‚ut in recuperatoriis iudiciis — quasi 
repete apprehensi, sinceri iudices fuimus’. Gai. 4, 185. 
Iii2 
