438 Ruvonrr: Ad legem Aeciliam de pecunüs repetundis, latam 
a praetore detur (Cic. Div. Caec. 4, 11. ad Fam. 5, 9. p. Mur. 2, 4. Liv. 
43,2. L.1 $4 D de postul. 3, 1). Datur autem imprimis postulanti: cuius 
postulationis formam servarunt Cicero (ad fam. 7, 11. et de oratore 2, 69) 
item Seneca (de ira 1, 16). Sed etsi nemo sit, qui petat, ultro debebit 
indulgeri, maxime feminis vel pupillis vel alias debilibus, quive suae mentis 
non sint, vel per potentiam adversarii non invenire se advocatum dicant (cf. 
L. 9, 4. 5 D de off. procons. (1, 17), quaeque de cognitore dando disputat 
Cicero in Verr. Act. 2. Lib. 2 c. 43-44). Numerus id genus patronorum 
ante tertium Gmnaei Pompeii consulatum finitus non fuerat, raro tamen fiebat, 
ut quispiam pluribus quam quatuor patronis uteretur, donec post bella eivi- 
lia ad duodenos usque perventum est. (Liv. 43, 2. Cic. Div. Caec. 15. Ascon. 
in Scaur. p. 20 Or. Tac. de or. 38). Et quamvis nulla necessitudine litiga- 
tores attingerent, mansit tamen nomen patronorum, nec magis permissum fuit 
ob causam orandam donum munusve capere, quam licuit olim divisui habere 
clientem. ‚Quid enim legem Cinciam de donis et muneribus excitavit, nisi 
quia iam vectigalis et stipendiaria plebes senalui esse coeperat’? (Liv. 34,6 
Gell. 20, 1. 40. Dionys. 2, 10. Plut. Rom. 13). Quia tamen verae clien- 
telae esse desierant, imperatores capiendis pecuniis modum posuerunt usque 
ad dena sestertia, quem egressi repetundarum tenerentur (Div. 54, 18. Tac. 
A. 11, 7. 13, 5. Suet. Nero 17. Plin. Ep. 5, 4, 14. 21. Quint. 12, 7-12. 
L. 1 8 10-13. D de extr. cogn. 50, 13). 
Huius modi igitur causae patronos praetorem lex ei dare iubet qui ex 
hac lege pecuniam petiturus nomenque delaturus sit, dummodo ex hac lege 
ante Kalendas Septembres ei petitio sit, hoc est dum publicum iudieium fiat, 
non privatum solummodo et recuperatorium maturatum illud ac minus sol- 
lenne minusque invidiosum. 
Exeipiuntur tamen tres excusationes, propter quas aut dari patroci- 
nium non debeat, aut datum liceat non suscipere: necessitudo, infamia, munus. 
Ac primum quidem quaevis necessitudo excusat, qua quis cogeretur 
adesse adversario (uera ray EX, I pwv &£eraferSaı, ut male vetit Dionysius 
Halic. 2, 10). Quo officio defenduntur 1° Affınium personae, 2° Cognati, 
qui ei unde petitur sobrini propioreve gradu fuerint, 3° Sodales, dum publica 
sint sodalitate coniuncti, nam privati ‚non modo nomina deferunt inter se, 
sed etiam commemorant sodalitatem in accusando, ut ne, si quis id forte 
nesciat, timere videatur', ut Cicero ait p. Coel. 11,26. 4° Qui in eodem col- 
