anno ab urbe condita 631° vel 63%. 445 
eo viro clarissimo dietum esse, nam eadem ratione diei poterat, ne maiores 
quidem magistratus in senatu sententiam dixisse. 
Atque hoc modo ex una parte inferioribus tenuioribusque remotis, ex 
altera senatoriis, remanent medii illi Graechani iudices, iidemque vindices 
severissimi repetundarum. 
Infamiae causae duae tantummodo referuntur: altera eius, qui pu- 
blico iudicio condemnatus sit, quocirca eum in senatum legi non liceat, fere 
ut lege Iulia municipali, versu 18, in senatu decurionibus conscriptisque esse 
vetatur ‚qui iudicio publico Romae condemnatus est erit quocirca eum in 
Italia esse non liceat, neque in integrum restitutus est erit’: altera eius qui 
mercede constituta lanistaturam artemve ludicram fecerit, qua de re diligen- 
tius cautum postea fuit edicto praetoris (L.2$5 L.3L.4 pr. $ 1 D de 
his qui not. 3, 2), item verbis legis Tuliae municipalis versu 123 ‚queive la- 
nistaturam artemve ludic(r)am fecit fecerit’, item versu 113 ‚queive depu- 
gnandei caussa auctoratus est erit, fuit fuerit, et S.Cto sub Augusto facto: 
Suet. Aug. 43. Tib. 35. Domit. 8. L.10$2DadL. Iul. de adult. (48, 5). 
De nummariis iudieibus non legendis, quo Klenzius mercedem rettulerat, 
cavisse nihil attinuit. 
Aetatis iustae definitionem tricenariorum confirmat Suetonii locus 
(Aug. 32), ubi nihil quidgquam mutandum esse hac ipsa lege docemur. Sexa- 
genarios incipientis senii ratio (Vlp. 16, 1. 3) a iudicandi munere remo- 
visse videtur. 
Propter domicilium non legitur qui in urbe Roma propiusve urbem 
Romam mille passus, quos ultra magistratibus urbanis imperium non est 
(Liv. 3, 20. 26, 3. Oollat. 1, 3. 1. Lex Iul. municip. 2. 26. 67. 68. 77. 
Gai. 4, 105) non habitat. Nam et in tutelis genus excusationis est si quis 
Romae tutor datus ibi se neget domicilium habere (L. 45 $3 L.46 $2 D 
de excus. [27, 1] Fragm. Vat. 173. 241). 
Absentia excusatur qui trans mare erit. Similia in tutelis (L. 11 $2 
D de min. 4, 4) aliisque offieiis (cf. Lex Coll. ag. v. 8 Zeitschrift für gesch. 
Rechtswiss. 15, 240) invenies. Nondum igitur, id quod Plinii aetate moris 
fuit, qui de nummo iudicaret a Gadibus columnisque Herculis arcessebatur. 
Duo capita, quibus praecipitur, ut praetor sive peregrinus, sive ex hac 
lege factus, nomina iudicum proponat et optimum quemque legisse interposita 
iurisiurandi fide adfirmet, contra posita et inter se comparata haec produnt: 
