anno ab urbe condita 631° vel 63%. 459 
In conquirendis instrumentis eorum opera carere accusator non potest, 
‚qui iure dicundo praeesse solen!'. Quo nomine significantur magistratus 
locorum penes quos iurisdietio eoereitioque est. Quippe in cenotaphio Pi- 
sano quod apud Orellium numero 642. signatum est, inferiae mitti manibus 
L. Caesaris iubentur ‚per magistraus, eosce qui ibi iuri dicendo praerunt. 
Item in cenotaphio C. Caesaris n. 643. ‚cum in colonia nostra propter con- 
tentiones candidatorum magistratus non essen de iustis faciendis ‚universi 
decuriones colonique, quando eo casu in colonia neque Il vir neque prae- 
‚Feeti erant, neque quisquam iure dicundo praerat, inter se consenserunt, 
uti ‚quod annis publice mänibus eius per magisträtus eosve qui Pisis iure 
dieundo praerunt — parentelur’ et infra ‚ulique cum primum per legem co- 
loniae duo viros creare et habere potuerimus il duo viri qui primi creati 
erunt hoc quod decurionibus et universis colonis placuit ad decuriones re- 
Ferant e. q. s. Festus v. Vici p. 372 M. ‚sed ex vicis partim habent rem 
p(ublicam) et ius dieitur, partim nihil eorum et tamen ibi nundinae agun- 
tur negotü gerendi causa et magistri viei item magistri pa(g)i quotannis 
fiunt. 
Ceterum ipsa instrumentorum appellatio satis demonstrat, testibus li- 
bris litteris non ‚perfici’ iudieium (ut Mommsenius supplevit) sed instrui. 
Etenim ‚Instrumentorum nomine ea omnia accipienda sunt, quibus causa 
instrui potest: et ideo tam testimonia quam personae instrumentorum loco 
habentur'. Sunt verba Pauli ex libro sententiarum secundo inL. 1.D de 
fide instr. (22, 4) collata. Quibus constanter Cicero pro Cluent. 6, 18 ‚hoc 
enim ipsum’ inquit ‚iudicium— omnis testium copia, quae futura est a matre 
hoc tempore instruitur. 
XXXIL De | testimonio denuntiando testibusque cogendeis, 
a. 28. Praetor quei ex h(ace) I(ege) quaeret postquam] audierit quod eius rei 
68 quaerundai censeant refere et o[pinionem(!) probaverit, tum eum oguei pe- 
(1) ,Causam’ effecit Mommsenius. Sed Ritschelü tabula O litteram exhibet manifestis- 
simam. Censorum ‚opinionern’ commemorat Cicero p. Cluent. 43, 121 44, 125 47, £. prae- 
sidis opinio missa principi refertur L. 6. $ 1. D de int. et rel. (48, 22) L. 6. D de app. rec. 
(49, 5). Ex diverso maioris magistratus est ad minorem ‚litteras’ dare. Cic. Verr. Act. 2. 
Lib. 2. c. 26. $ 64. ‚nisi — apud Siculos non Metelli sed Glabrionis litteris ac lege pugnas- 
ser, tam multos huc evocare non potuissem’. Fragm. Vat. 163. ‚inzra diem decimum quam 
Mmm?2 
