470 Ruvorrr: Ad legem Aciliam de pecunüs repetundis, latam 
contra, quum hibernis mensibus rerum actus denuo ineipit. (Plaut. Captiv. 1, 
1. 10.,16..47.,Cie.\ad Att.4, 6.742: 14,9. 124,0.-fr.)3,/8. med, post 
red. in sen. 11, 27. pro Sext. 62, p. Muren. 13. Suet. Oct. 32. Claud. 23. 
Plin. Ep. 4, 29. 8, 21. 9, 25. Gell. 9, 15. 1. Sen. de brev. vit. 7. Stat. 
silv. 4, 4, 39. Lucan. Paneg. Pison. v. 73. Vide Pithoei Advers. 2. ce. ult. 
Casaub. ad Theophr. p. 179.) Diem vero referri, hoc est anteferri pro- 
dietam, ne arbitro quidem, quamquam accepta proferendi potestate, per- 
missum (L. 33 D de rec. qui arb. 4, 8) atque adeo in publieis causis etiam 
religiosum fuit. (Festus. v. Referri p. 289.) 
Vt autem semel dieta causa ampliare rem licuit, neque in Calpurnia 
Aciliave lege iam fuit molestissimum illud, bis ut causa diceretur, quod est 
in Servilia, ita multo magis, nondum dicta causa, proferendae rei aliquo 
modo ius statutum fuisse consentaneum est. Quis enim animum inducat 
durius seriptam legem fuisse lege duodecim tabularum, quae velit ei, qui 
morbi aetatisve incommodo in ius venire non possit, iumentum dari (Gell. 
20, 1, 25-30) atque si sontica causa aceiderit, iudiei arbitrove reove, etiam 
diem iudicii iubeat esse diffissum (Cie. de off.1, 12. L.2$3D si quis 
caut. 2, 11)? Quin imo durius etiam, quam decretum illud Ti. Gracchi tri- 
buni plebis: ‚Quum L. Scipio excuset morbum esse causae Fratri, satis id 
sibi videri, quod decretum est apud Livium (38, 52) relatum in peculatus 
quaestione quae fuit a. u. c. 567 lege Petillia. 
Ex diverso prospiciendum fuit ne per rei mendacium aut contumaciam 
lex indieiumque ludificetur. Nam et lege Varia (a. u. 662) extrahi de villa 
anno aetatis LXXII° per viatorem reus potuit, quum iam ex morbo male sol- 
veretur, (Ascon. in Scaur. p. 22, 4) et lege Tullia (a. u. 690) morbi excu- 
sationi addita etiam poena fuit, (Cie. p. Mur. 23, 47) dum tamen praetor, 
sicut etiam edieto praecipitur, verecunde iubeat prius domum denuntiari, 
quam eum qui absit de domo sua extrahi. ‚Dum ei, qui aberit, prius do- 
mum denunciari iubeam’ sunt verba praetoris L.4 $5-10 DdeD.Ll. (39, 2). 
De absente condemnando. 
Sei is unde petetur quoiusque nomen ex h(ace) l(ege) delatum erit, causam 
XLII. non deicet, quo minus suo die ad iudicium adesse possit,| neque aderit, tum sei 
iudicio deserto causam deicet et is qjuei eam rem quaeret ex h(ace) I(ege), cau- 
(113) sam non nover[rif, praetor, quei ex h(ace) I(ege) quaeret die .. postquam is, 
quei eam rem ex h(ace) I(ege) quaeret, causam improbaverit, utei quod recte 
