474  Ruvorrr: Adlegem Aciliam de pecunüs repetundis, latam 
Quod enim T. Attius in Cluentii causa iactabat: iudicem, quod ei vi- 
deatur, statuere, et non devinctum legibus esse oportere, id non modo M. 
Cicero, adversarii patronus, (pro Cluent.58) verum etiam Iustinianus lege Rem 
non novam (14) ©. de iud. (3, 1) refutat, ubi ‚antiquos iudices non aliter 
iudicialem calculum accepisse refert, nisi prius sacramentum praeslitissent: 
omnimodo sese cum veritate et legum observatione iudicium esse dispositu- 
ros’. Vnde ego sumpsi quod in lege collegii fontanorum reficienda versu 
XVII et XIX memini me tentare: ‚[Recuperatores] recuperatorem unum 
communem adeunto simulque iuranto [sese vere et ex hac lege iudicaturum], 
ni ita iurassit, multa esto a(ssium) D’. Praeterea iurisiurandi in legem et 
iuratorum generatim mentionem facit Cicero in Verr. Act. 1. c. 10 $ 32. 
c. 13 $ 40. de fin. 2, 17 $ 5 et 2, 45. pro Cluent. c.33 $ 91. c.43 $ 121. de 
off. 2, 14 $ 51. 3, 10 $ 43. de invent. 1, 30, 48. 
Hoc amplius speciatim iurare iubentur iudices: per se non fieri, quo 
sua alteriusve iudieis sententia innotescat, ne forte metu vindictae iustas ferre 
sententias equester ordo cunctetur. Vt enim ceris illis discoloribus ac- 
ceptis senatorium ordinem in condemnando Terentio Varrone (a. u. c. 679) 
cunctatum esse Cicero (in Verr. Act. 1. cap. 13 $ 40. 2, 32, 5, 68. p. Cluent. 
cap. 27 $ 75. 47, 130), Pseudo Asconius (p. 108, 109), Acron (ad Horat. 
serm. 2, 1. 49) seriptum reliquerunt, ita vel ceris legitimis datis metus acce- 
dere ad gratiam ex notitia poterat. „Et ait idem, (Hortensius) — sunt verba 
Tullianae in Q. Caecilium divinationis (7, 24) — ut aliquis metus adiunctus 
sit ad gratiam, certos esse in consilio quibus ostendi tabellas velit. id esse 
perfacile. non enim singulos ferre sententias, sed universos constituere: 
ceratam unicuique tabellam dari cera legitima, non illa infami ac nefaria'. 
Quod adiectum fuisse vestigia indicare videntur: ‚guod per hanc legem non 
liceat', equidem ad versum LI rettulerim, ubi praeeipitur, ut sortem aper- 
tam, brachioque aperto, palam, sed tamen littera digitis operta, in sitellam 
conücere liceat. 
Cetera iurisiurandi fere ad ea praecepta reficere conatus sum, quae 
de officio iudieis sive ratio suasit sive veterum dedit auctoritas. Quorum 
ego numerum rationemque de integro nolo inire quum et trita sint et exilia. 
Itaque indicasse sufficiat quae de testium et tabularum fide M. Cato et Fa- 
vorinus apud Gellium (14, 2 $ 14. 21. 26) referunt, quod de nocente non 
absolvendo Iuvenalis (13, 3) dieit, quod de iudice litem suam faciente tam 
