478 Ruvonrr: Adlegem Aciliam de pecunüs repetundis, latam 
praetoris, exemplo tutorum, curatorum arbitrorumve ex compromisso sum- 
ptorum (L. 3 pr. D de postul. [3, 2] L.3 $7 D de adm. et peric. tut. 
[26, 7]L.17 $6 D de recept. qui arb. 4, 8) rem expediri puto. Neque 
tamen obnitor valide, si quis sorte rem discernendam fuisse dixerit, nam et in 
pronuntiationibus faciendis versu LII idem fieri videbimus. 
Lege Acilia, ut supra quoque dietum est, ‚vel iudicari primo poterat 
vel Amplius pronuntiari’ teste Cicerone in Verr. Act. 1. cap. 9 $ 26, ut his 
verbis praetor utatur: ‚Amplius deliberandum censeo’, sic enim et Terentius 
(Phorm. 2, 4. 17) et Martianus Capella (de nupt. philol. 1, 4) formulam 
rettulerunt. 
Fieri autem ampliationem ubi negaverint iudices sibi liquere, Donati 
testimonio credere licet ad Terentii Eun. 2, 3. 39 haee proferentis: ‚Et 
est’ inquit, ‚liquet verbum iuris, quo utebantur iudices cum amplius pro- 
nuntiabant, obscuritate commoti causae magis quam negotiü simplicitate'. 
Firmatur enim verbis Ciceronis (pro Caecina c. 10 $ 29) hisce: ‚guid dicam, 
nisi id, quod negare non possit? venisse in consilium publicae quaestionis, 
cum eius consilii iudex non esset: et in eo consilio, cum causam non audisset, 
et potestas esset ampliandi, dixisse sibi liquere’: Item pro Cluentio c. 28 
$ 76 ‚qui neque absolvere — possent, neque — primo condemnare vellent, 
non liquere dixerunt.. Accedunt accuratiores rei descriptiones rhetoris ad 
Herennium (4, 36), Ciceronis (in Verr. Act. 2. lib. 1. capite 29, $ 174. 
Ausonii (Ep. 11), quin etiam falsi Asconii (in Verr. 2, 1. 9. 26. pag. 164 
Orell.), dumne indocto nugatori in illis ineptüs fides habeatur quas de ta- 
bellis profert iudieibus datis, in quibus N L litierae seriptae fuerint: id 
enim neque in hanc neque in Pompeiam legem (quove alio nomine diei 
oportet, in qua de pilis iudicum agitur) convenire infra videbimus. 
Quod quum Calpurnia lege vel septies ampliandi potestas esset (Val. 
Max. 8, 1. 11), ne infinita prope deliberatio iudieibus permitteretur, modum 
rei statui oportuit. 
Igitur prima ampliatio nulla mora datur quum plurimi iudices nega- 
verint iudicare. ‚Plurimi’ autem verbum maiorem partem significat id est 
dimidiam et unum amplius. Plautus Mostell. 5, 1. 11 ‚facio idem quod 
plurimi alii.” Cicero de leg. 2, 19, 48: ‚qui de bonis — usu ceperit pluri- 
mum possidendo’. Marcianus L. 21 pr. D de excus. tut. (27, 1) ‚de omni- 
bus bonis aut plurima parte eorum.’ 
