480  Ruvorrr: Ad legem Aciliam de pecunüs repetundis, latam 
tur. (Gell. 14, 2, 25. L. 36 D de re iud. [42, 1] L.13$ 4 D de recept. qui 
arb. 4, 8.) Nee mirari oportet, quid sit, quod ne duarum quidem partium 
stari sententiae statui, sibi liquere negantium. Nam post duas ampliationes 
frangi tandem oportuit obnitentium pervicaciam. 
Quippe haec lex transitum facit ab infinita illa ampliandi licentia ad 
rigorem Serviliae, quae lex habet (ut Ciceronis in Verrem Actionis II. libri 1 
capitis 9 $' 26“ verbis dicam) in se molestissimum, bis ut causa dicatur, ut 
tamen Acilia in eo mollior minusque perfecta esset, quod Glaucia primus 
tulit, ut comperendinaretur reus eoque modo amplius quam bis causam diei 
vetuit, Acilius vero permisit ille quidem ut amplius bis ageretur, verum 
iudicem per quem id factum esset multa coerceri iussit. Multa enim statui- 
tur ‚quotiens quomque amplius bis in uno iu[dicio negaverit iudicare'. Quod 
ait ‚quotiens quomque’ consulto consilio adiectum est. Quum enim ‚lex am- 
pliandi (ut Ciceronis iterum verbis utar) faciat potestatem’, poterat fieri, ut 
eadem multa saepius committeretur. ‚Amplius bis’ id est ter quater aut 
deinceps, omissa scilicet, quod quidem in numeralibus plerumque fit, ‚guam’ 
particula. Cie. Brut. 17. ‚Orationes (Catonis) amplius centum quinquaginta’ 
p- Rosc. Com. 3 ‚amplius sunt sex menses’ ib. ‚amplius triennium est’. 
Mommsenius edidit: quotiens quomque ‚amplius’ bis in uno iu[dicio pronon- 
tiatum erit, singulis multa esto. Minus recte opinor: quamquam ampliatio- 
nem, quae quo disertius exprimeretur Mommsenius versum quadragesimum 
octavum ita formaverat (cf. pag. 56. col. 1 in fine), et ipse in lege retineo. 
Vereor enim, in quam ille sententiam ‚amplius’ verbum accipi iubet, ea sen- 
tentia ne iustae verborum consecutioni parum conveniat. Nam, ut ampliatio 
procederet, scribendum certe erat ‚quotiens quomque bis in uno iudicio 
amplius pronontiatum erit.’ Quid? quod ne tum quidem omnis dubitatio 
tollitur. Neque enim ‚quotiens quomque’ sed ‚sei’ seribere Acilium opor- 
tuit, neque praetori, qui pronuntiaverit, multam irrogare, sed iudiei, qui, 
detrectando iudicationem, eo rem perduxerit, ut amplius pronuntiare prae- 
torem necesse esset. 
Vteunque vero ampliandi potestas Acilia lege superfuit, tamen in 
plerisque causis turpe sibi iudices existimasse, non primo iudicare, celeber- 
rimo illo in Verrem actionis secundae loco, si tamen rectius quam vetus 
enarrator fecit et plerique hodie faciunt, verba interpretere, haud dubie 
efhicitur. Prima actione tabulis ac testibus, omissa oratione perpetua, reum 
