anno ab urbe condita 631° vel 632°. 495 
\ 
Earum cautionum tres species sunt: pecuniae depositio, praedum 
datio, bonorum venditio. 
Privato enim iudicio condemnatus quamdiu legis actiones in usu erant, 
nisi vindicem daret, domum ab actore ducebatur et vinciebatur, nec permis- 
sum erat sibi manum depellere et pro se lege agere (Gai. 4, 25). Sublatis 
per legem Aebutiam et duas Iulias istis actionibus, ipse, quocum iudicati 
agebatur, Iudicatum solvi satisdare debebat (Gai. 4, 25. 102). Quod nisi 
fecisset ipse praetoris iussu in carcerem duci (L. 34 D de re iud. 42, 1), 
bona eius a ereditoribus possideri et post illud tempus, quod ei partim lege 
XII tabularum, partim edieto praetoris dabatur, venum dari poterat. (Gai. 
3, 77). Idque ius Senecae (de benefic. 4, 12) verbis significatur. „Spondeo’, 
inquit, ‚pro iudicato et suspensum amici bonis libellum deiicio creditoribus 
eius me obligaturus’. Eadem plane ratione pecuniae damnatus populo, nisi 
praedibus praediisque suo die iudieatum solvi satis praestiterit, praetoris 
iussu, velut populi nomine manu inieeta, prehendi et in vincula duci, pecu- 
nia vero ex bonis eius redigi poterat. Id enim ex peculatus iudicio perspi- 
eitur, quod fuerat in L. Scipionem constitutum lege Petillia (Liv. 38, 60). 
Postea in hac quoque specie manus iniectio ex usu recessit, mansit tamen 
ea redigendae ex bonis damnati pecuniae forma, ut, nisi praesenti pecunia 
aut praedibus satisfactum satisve datum esset, bona praetoris iussu publice 
possiderentur. Ac primo quidem loco praesenti pecunia legem cautum vo- 
luisse ut credam, faeit mentio pecuniae, ‚quae ex hac lege in aerario po- 
sita eril' bis infra et ea quidem ante praedum venditionem repetita (v. LX 
et LXV). ‚Ve quis enim in captionem verborum in cavendo incidat, expedi- 
lissimum est poenam ipsam vel quid aliud pro ea deponere: necesse enim 
non habet sponsorem fideiussoremve dare aut praesens esse’. Sunt verba 
Pauli sent. 5, 33 $ 2. Quodsi deponere aut nolit aut nequeat, tum prae- 
dibus praediisque satis dare debet. A quibus id demum infra exigi iubetur, 
quod ‚reus non solverit’ (v. LXVII). Qua de re in illa sanctione, quae in 
lege incerta aetatis Gracchanae Bantiae reperta exstat, (Mommsen. inser. 
197) his verbis prospectum est: ‚Sei condemnatus (v. 11) [erit, quanti con- 
demnatus erit, praedes] ad q(uaestorem) urb(anum) det, aut bona eius po- 
plice possideantur facito. Sei quis mag(istratus) multam inrogare volet, 
(12) [guei volet, dum minoris] partus familias taxsat, liceto eig(ue) omnium 
rerum siremps lexs esto quasei sei is haace lege (13) [peguniam quae s(upra) 
