anno ab urbe condita 631° vel 632°. 497 
LIX. e. 15. captum cloactum ab]latum avorsum conciliatumve esse, ea[s] res omnis simpli, 
(13?) d.7. ceteras res omnis, quo[d] post hance legem rogatam co[nsilio probabit]ur ca- 
(250) ptum coactum avorsum conciliatumve esse, dupli idque ad qualeszorern, quoi 
urbana provincia obvenerit, quanturn siet quoiusque nomine ea lis aestumata siet, 
primo quoque die facito deferatur. 
Lis pecunia aestimari aut a reo potest, aut ab actore, aut a iudice. 
A reo, ut Athenis Attieis: huius enim eivitatis iure, si fraus capitalis non 
esset, quasi poenae quaedam damnato aestimatio fuit (Cie. de Or. 1, 54. 
Quintil. 2, 1. 10. Nep. Milt. 7. Cim. 1, 1. Timoth. 3, 5). Actoris aesti- 
matio est veluti si iniuriarum agatur (Gai. 2, 224, Collat. 2, 6.) et si quando 
in litem iurare permittatur. Plerumque tamen iudicis est, aestimata lite 
pecunia eum a quo petitur, condemnare, sive in rem actio sit (L. 21. $9. 
D de pign. 20, 1) sive in personam, sive ex contractu agatur (Gell. 4, 4) 
sive ex maleficio, velut furti, aut damni iniuria, (L. 21. 82. L. 22. pr. 
$1..L. 26. L. 29. $ 3. L..33. pr..D ad. L. Aquil. [9, 2]--L. 8. $.,1..D 
de cond. furt. [13, 1). L. 50. pr. D de furt. 47, 2) atque aliquando etiam 
iniuriarum (Gell. 20 1, 38. 39). Idque fit sive lege agitur, sive per for- 
mulam litigatur, nisi quod haec dissimilitudo est, quod, si quidem per for- 
mulam agatur ipse iudex aestimata lite, pecuniae reum condemnat, si vero 
legis actio constituta fuerit, iudex ipsam rem condemnabat veluti talionem 
imperabat (Gell. 20, 1, 35. 39) et de litibus aestimandis plerumque arbitri 
dabantur. Neque enim litis aestimatio, ut Cicero ait, (Cluent. 41, 116) iudi- 
cium est, sed inter cetera iudicii, hoc est sequela quaedam atque appendicula 
iudieii habetur, iudicesque ‚guod se perfunctos iam esse arbitrantur, cum 
de reo iudicarunt, neglegentius altendunt cetera; quin etiam eo damnato 
de pecuniüs repetundis, ad quos pervenisse pecunias in litibus aestimandis 
statutum sit, eos illi absolvunt; quod cum fit, non iudicia inquit ille re- 
scinduntur, sed hoc statuitur aestimationem litium non esse iudicium’. Nam 
et in legis Aquiliae actione, quae adversus confitentem competit, iudex non 
rei iudicandae sed aestimandae datur: nullae enim sunt partes iudicandi in 
confitentes (L. 25. $ 2. D ad legem Aquil. 9, 2). 
Itaque de pecuniis repetundis, quamdiu lege Calpurnia, legeve Iunia 
sacramento agebatur, potest, ut aestimatae per arbitros lites fuerint: fere 
ut Caesarem ‚arbitros inter civitates dedisse legimus, qui litem aestiment 
poenamque constituant (de bell. Gall. 5, 1). Atenim Acilia lex, cuius 
Philos.- histor. Kl. 1861. Rrr 
