504 Ruporrr: Ad legem Aciliam de pecuniüis repetundis, latam 
in lege scriptum non fuerit. Adiieit quidem Mommsenius interpretationem 
p- 69 confirmandae sententiae huiusmodi: ‚Servare inquit, tributum lex di- 
cit ut dicunt iure consulti idem servatur, in usu servatur'. WVix tamen esse 
puto ut, servare tributum’ ex scriptura et mente legis recte dicatur. Contra 
servare diem dixit D. Marcus L. 1. $ 7. D quando app. (49, 4). 
Itaque hoc capite praesentibus qui diem statutum servaverint, tribus 
vero sequenlibns eis quei non aderit prospici consequens est. 
Sed rubricae vitia Mommsenio impedimento non fuerunt, quo minus 
ipsius capitis ita sententiam expediret, ut ea, paueissimis duntaxat mutatis, 
hoc fere modo formari possit: 
(243) Vbei ea dies venerit, qua die iusei erunt adesse, iudex, quei e|am rem 
quaesierit, queive iudex ex h(ace) K(ege) factus erit, is, quanta pequnia eius, 
quei ex h(ace) I(ege) condemnalus fuerit, ex bonis redacta erit, tanlam pequ- 
niam in eos, quorum lites aestumalae erunt, pro portioni tribuilo. Pr(aetor), 
quei ciei iudicei consilioque eıus maiorei parti eorum litem aestumalam_ esse 
LXIV.e.20.silbei satis] fecerit, ei primo quoque die quaestorem solvere iubeto quaestorque 
eam pequniam eis sed fr(a)ude sua solvito. 
‚Venire diem’, ut ait Vlpianus L. 213. D de V. S. (50, 16) ‚significat 
eum diem venisse quo pecunia peli potest. Neque vero peti potest ante 
quam tributum factum sit, quamvis dies cesserit facta condemnatione. 
Pro portione tribuito seu pro rata portione portionisve ut Scaevola 
ait L. 75. pr. Dad S. C. Treb. (36, 1) et lavolenus L. 34. D de bon. lib. 
(38, 2) item Imperator L. 3. C de sent. pass. (9, 51) idem est atque pro 
ea parte crediti nominisve tribuito, quae unicuique creditori ex pecunia ex- 
solvi potest, si nemo ceteris praeferatur. 
Vt quaestori ‚sed fraude sua’ solvere liceret, hoc est sine damni peri- 
culo, ideo opus fuit caveri, quia alioquin quaestori, praeterquam senatus 
consulisve iussu, dandae, attribuendae, solvendae ex aerario pecuniae po- 
testas nulla foret. Cuius rei Polybius 6, 12 (10) et Cicero Philipp. 9, 7 (16) 
44, 14 (38) testes eitari possunt locupletissimi. 
Quaestorem vero solvere, quin imperium maius habeat, iubere nemo 
potest. Qua de causa eam potestatem (ut versu LXIX expressum est) ipsi 
praetori, non iudiei, qui eam rem quaesierit, quive ex hac lege factus sit, 
adscribendam putavi, quantumvis licet in litibus aestimandis tribuendave pe- 
cunia eiusmodi iudex quaestionis praesto praetori fuerit. 
r P 
