anno ab urbe condita 631° vel 632°. 517 
ostendit. Vide Zumptium de leg. et iud. rep. p. 13. Atqui de absolutione 
longe aliter est. Etenim absolutiones ex antiquioribus illis legibus fiebant 
facillime, ut ipse Gaius Graechus exprobraret senatoribus recentissima ma- 
xime exempla, L. Aurelium Cottam et Manium Aquillium ex Asia repetun- 
darum reum elapsos corruptis iudieibus (!). Eiusmodi igitur reos tune certe 
repeti lex sinit si rogatio antecesserit absolutionem, Sin ante facta absolutio 
fuerit quam legem populus plebesve iusserit stari putat rebus iudicatis opor- 
tere. Neque enim abrogantur leges antiquiores, sed duriore lege utrique 
obrogatur, ut tamen non in perpetuum optio sit ex alia atque alia lege ex- 
periundi: nam illud, quod est in lege ‚fwit fueritve’ non omnia iudicia com- 
plectitur, quae posthac futura sint, sed ea solummodo, quae quum ante 
legem rogatam coepta sint, perlata ea nondum finem acceperint. 
Sed Mommsenio video placuisse hoc loco illud primum cautum esse, 
ne de eadem re bis agatur, deinde praescriptum, ne lex trahatur ad prae- 
terita. Itaque rubricam composuit ille: ‚de rebus ante iudicatis factisve'. 
Verum de rebus factis necdum ante hanc legem rogatam in iudieium deduetis 
supra v. 59 semel actum fuit. Plus arbitror: quod post Iuniam Calpurnia, 
post Aciliam Iunia lege ‚fieri ex integro iudieium posse Mommsenius existi- 
mat quum coeptum antea non esset, id neque adiecto ad vocem fwit fueritve 
vocabulo effiei, neque conveniens esse capiti primo, quo post hanc legem 
rogatam, nisi ex hac lege, nominis delatio quaestio iudicatio nulla est. De- 
nique Mommsenius ne discrimen quidem admittit inter condemnationem et 
absolutionem lege Calpurnia Iuniave factam. Seribit enim v. 81 ‚[quei eorum 
eo ioudicio apsolutus vel condem]natus est eritve’ item v. 82 ‚[Queique 
contra hanc legem ‚Feeisse dicentur nisei lex rogata eri]t ante quam ea res 
[facta erit, quom eis hace lege a]ctio nei [esto]. At de ea re disertis verbis 
caveri non fuit necesse, quum nemo possit videri contra eam legem fecisse, 
tum quae nondum esset. 
(') C£. Appianus de bell. civ. 1, 22. De L. Cotta vid. Cie. in Q. Caecil. Div. 21. Val. 
M. 8,1.11. Isa.u. 623 a P. Africano in iudicium vocatus, septies ampliatus, octavo iudicio 
absolutus fuerat. 
