524 Ruboarr: Adlegem Aciliam de pecunüs repetundis, latam 
Constituuntur autem praemia pro condicione hominum. Nam et Ti. 
Claudius Caesar, observantissimus retinentissimusque antiqui moris princeps 
‚naves mercaturae causa fabricantibus commoda constituit pro condicione 
cuiusque, civi vacationem legis Papiae Poppaeae, Latino ius Quiritium, 
‚foeminis ius quatuor liberorum’, eaque suo quoque tempore servari Sue- 
tonius in vita eius c. 19 auctor est. Ex eodem scriptore etiam senatori prae- 
mia dari potuisse intellegitur (Suet. Caes. 17). 
Ac praemii quidem nomine in pecuniariis causis pecunia datur, in 
publicis servo, cui accusare non licet, praeter indieium libertas praestatur. 
(Cie. p. Rosc. Am. 37, 107. Liv. 2, 4. 5. Claudian IV cons. Honor. 612. 
L.5$11D de iniur. [47, 11] Tit. C.7, 13 pro quibus causis servi pro 
praemio libertatem aceipiunt.) Latini peregrinique accusatores civitate mu- 
tantur. Cum suis enim quisque filiis nepotibusque ex filio tum, id est con- 
demnationis tempore, natis cives Romani iusti fiunt. Nam de postea natis 
caveri nihil attinuit: qui enim ex iustis nuptiis procreatus sit, is scilicet civis 
Romanus nascitur. ‚Iustos’ autem lex appellat, ne forte et ipsi exterminen- 
tur lege M. Iunii Penni a. u. 625 lata(!), qui C. Graechum agitaverat in 
tribunatu. De lege Penni exstant apud Festum pag. 286 ex ipsa C. Gracchi 
oratione haec verba: ‚eae nationes cum aliis rebus per avariliam atque 
stultitiam res publicas suas amiserunt.. lam ut verum non esse appareat, 
quod Huschkius (Gai. p. 4) ait, iusta an iniusta sit civitas, publico iure dif- 
ferentiam nullam esse eamque ad solam filiorum nepotumque ex iustis nu- 
ptiis procreatorum condicionem spectare: quasi vero de iustis liberis, non 
de iustis eivibus lex locuta sit. Ceterum inter liberos ac nepotes ex iustis 
novorum civium nuptiis postea procreatos nescio an referendi sint quos a 
L. Cossinio Tiburti, damnato T. Caelio, a T. Coponio ex eadem civitate, 
damnato C. Massone, civibus Romanis factis, filium nepotesque summa vir- 
tute et dignitate relietos esse dieit Cicero p. Balbo c. 23, 53. Quo loco 
etiam Servilia lege idem praemium mansisse et ipse refert. Ait enim: ‚Quod 
si acerbissima lege Servilia principes viri ac gravissimi et sapientissimi cives 
hane Latinis, id est foederatis, viam ad civitatem populi iussu patere passi 
(') Cic. de off. 3, 11, 47. Brut. cap. 28, 109. Quin etiam ante legem Iuniam Claudia 
lex a. u. 577 lata in suam quemque civitatem socios Latini nominis redegerat. Liv. 41, 8. 9. 
