2 Cır. ZumPpr, 
Olim quidem ii tantum magistratus videntur hac exceptione gavisi 
esse, qui maius quoddam imperium habebant. Nam Varro apud A. Gel- 
lium Noct. Att. XII, 13 scriptum reliquit aediles et quaestores posse 
in ius a privatis perduci. Quid quod vel tribuni plebis aliquando inve- 
niuntur coacti esse ut privatos in ius sequerentur? Lege Valerium Maxi- 
mum VI, 5, 4: Magnam laudem et illud collegium tribunorum_ tulit, 
quod, cum unus ex eo, L. Cotta, fiducia sacrosanctae potestalis creditori- 
bus suis nollet salisfacere, decrevit, si neque solveret pecuniam, neque da- 
ret cum quo sponsio fieret, se appellantibus eum creditoribus auxilio fu- 
turum, iniquum ralum maiesltatem publicam privalae perfidiae obtentui 
esse. Itaque Cottam in tribunatu quasi in aliguo sacrario latentem tribu- 
nicia inde iustitia extraxit. Verum haec pertinent ad ea iudicia privata, 
in quibus non de delictis agitur, sed de negotiis ceivilibus. Et tamen 
ne hoc quidem usu comprobatum est, magistratus in iudiciis privatis ver- 
sari, suamque ipsos causam vel agendo vel defendendo sustinere. Prae- 
eipit enim Hadrianus imperator lege 48 Dig. de iudiciis (V, 1) ne ullus 
mggistralus per annum potestatis suae in iudicio privato suam causam vel 
agendo vel defendendo sustineat (). Poterant autem, ut opinor, cogni- 
tores dare aut procuratores constituere. 
Tanto certius constitutum est ne in ius vocari possent delictorum 
causa. Etenim cum privata quoque delicta, v. c. vi bona rapta, iniu- 
rias, ex edicto praetoris urbani infamia sequeretur, non debebat magistra- 
tus a populo creatus in diserimen adduci ut a privato iudice ea poena 
afficeretur, propter quam non posset amplius esse magistratus (?). Et 
quod de iudice privato apud praetorem urbis valuit, translatum est post- 
hac ad quaestiones perpetuas, cum haec iudicia ordinaria facta essent, et 
(') Atque hac lege in hac quidem tractatione acquiescemus, quamquam denuo di- 
stinctione quadam facta Ulpianus 1. 2. Dig. de in ius vocando (II, 4) seribit: In ius vo- 
cari non oportet neque consulem, neque praefectum, neque praelorem, neque proconsulem, 
neque ceteros magistratus, qui imperium habent, qui coercere aliquem possunt et iubere in 
carcerem duci. 
(?) Dicimus de eo quod fieri solebat bonis reip. temporibus.. Nam extrema aetate, cum 
iudicia calumniis servirent, et aedilem curulem et ab illo censorem eodem tempore lege 
Scantinia de nefanda Venere postulatos legimus, vid. Coelium ad Cic. epist. VIII, 12, $. 3. 
Sed satis illi quidem habebant postulasse. cf. Drumann. hist. Rom. II. pag. 196. 
