de legibus iudicüsque repetundarum. 3 
in locum iudieiorum populi aut quaestionum extraordinariarum successis- 
sent. Nam cum in plerisque legibus, quibus hae quaestiones institueban- 
tur, nominatim exceptum esset, v.c. in lege aenea repetundarum (quae 
Servilia adhuc vocatur) versu vu de heisce dum magistratum aut impe- 
rium habebunt iudieium non fiet, et in lege Iulia de adulteriis (vide Ul- 
pianum in1. 15 Dig. ad legem Iuliam de adult. XLII, 5) ne quis inter 
reos referat eum, qui tum sine detreclatione rei publicae causa aberit, 
usu fori comprobatum est et inter iuris regulas receptum quod praecipit 
vetus Ictus in lege 12 Dig. de accusationibus (XLVIH,2) accusare non 
licet magistratum populi Romani, eumve qui rei publicae causa abfuerit. 
Valerius Maximus II, 7,9 etiam legem Memmiam appellat, qua vetitum 
esse tradit, ne eorum qui reip. causa abessent nomina reciperentur ('). 
Sed eius legis alibi non fit mentio, nec Cicero meminit in Vatin. c. 14, 
ubi de legationis perfugio ita dieit, ut intelligatur iam usu fuisse receptum 
ne postularentur qui rei publicae causa deberent ab urbe abesse. Eam- 
que ob causam generalem illam exceptionem consuetudini potius fori ad- 
scribere malui quam certae cuidam legi. 
Una ratio accusandi magistratus in ipso honoris spatio relinqueba- 
tur, ad populum et senatum. Nam invenimus apud rerum auctores tri- 
bunos et aediles non solum privatis diem dixisse ad populum, sed etiam 
ipsis magistratibus. Consulum quidem et praetorum accusatorum nullum 
exemplum est, sed tribuni plebis est apud Valerium Maximum VI, 1,7: 
M. Claudius Marcellus, aedilis curulis, C. Scantinio Capitolino, tribuno 
plebei, diem dixit quod filium suum de stupro appellasset: eoque asseve- 
rante se cogi non posse ut adesset, quia sacrosanclam potestatem haberet, 
et ob id tribunicium auxilium implorante, totum collegium tribunorum ne- 
gavit se intercedere quominus pudiciliae quaestio perageretur. Citatus 
igitur Scantinius reus uno teste qui lemptatus erat damnatus est. Con- 
demnationem. sine dubio muneris. honorisque amissio secuta est. Quam- 

(‘) Pighius in Annalibus legem Memmiam anno 140 a. Chr. C. Laelio, Q. Servilio coss. 
latam tradit, cuius rei causas nec ipse attulit nec ego video, eandemque‘ putat cum lege 
Remmia (sicut nunc quidem legitur in editionibus Cic. p. Rosc. Amer, 19, Pighius Memmiam 
invenit) de calumniatoribus.. Non negaverim veri simile esse eadem lege Remmia de calu- 
mniis et de accusationibus impediendis statutum esse. 
A2 
