g4 
Sociorum 
condicio. 
6 Car. ZumPr, 
si componuntur, facile apparet quantopere libertas eivium firmata fuerit 
adversus vim eorum qui imperabant. Quamquam assidua repetitione le- 
gum de provocatione deque tergo libero latarum itidem apparet, priscis 
temporibus saepe a magistratibus in hanc partem peccatum esse, quod 
duritie et erudelitate adversus inferiores cives grassarentur: quae imprimis 
causa fuit cur tanto plebis ardore tribunorum potestas et instituta et 
defensa sit, ut haberent quorum auxilio contra magistratuum iniusta de- 
ereta tuti essent usque dum iudices legitiimi aut populus de re cognos- 
sent. Tantum in exercitu milites ducum imperiis sine ullo auxilio sub- 
iecti erant, neque hoc magis reipublicae causa, quam propter religionem, 
quod sacramentum militare ei qui imperium habebat praestiterant, se 
dicto eius audientes fore et quiequid iussi essent facturos passurosque. 
Ac mirabile dictu est, inter tot exempla maleficiorum a magistratibus 
Romanis commissorum vix ullum argui, quod ad milites pertineat: tantam 
vim reverentia imperii habebat, ut, si quid forte iniuste et crudeliter ab 
imperatore adversus milites factum esset (quod non dubito quin haud 
raro factum sit) ea omnia una disciplinae militaris ratio extingueret. Sed 
animadverti poterit etiam hoc, honori quidem militum vetusta et sacrata 
lege provisum esse, qua cautum erat, ne quis miles qui altiore gradu me- 
ruisset, in inferiorem reiiceretur (vid. Livium VII, 41), item dueis impe- 
rium quaestoris, legatorum, parlim etiam tribunorum militum, qui a 
senatu populoque Rom. instituti essent, praesentia temperatum esse, in 
quos cum dux vitae necisque ius non haberet, revereri eorum consilium 
debuit. Quiequid est, si minus in exereitu, at in urbe et alibi civium 
Romanorum ius adversus magistratuum violentiam tantis cinetum erat prae- 
sidiis, ut in hane partem rarissime a magistratibus peccatum esse constet. 
Tanto desertiores erant socii et peregrini, quibus veteres Romani 
non putarant tantum tribui posse juris ac securitatis, quin imperii vis de- 
bilitaretur. Hi quidem sine detrectatione aut mora ad nutum imperantis 
obedire debebant, aut infligebantur poenae, quarum modus nullus esset 
nisi in voluntate eius qui potestatem habebat. Rursus autem senatus po- 
pulusque Romanus cum suum imperium iustum esse vellet, magna cura 
providerat ne quid magistratus sui necesse haberent imperare, nisi quod 
ad quietem publicam summaeque rei publicae administrationem pertineret. 
Huc enim fere et foedera cum sociis facta et leges provinciis datae 
