de legibus iudicüsque repelundarum. 9 
de praetorum aliquot annorum iniuriis querentibus Livius libro XLI, 2 
distinete tradit, et consentaneum est existimare idem contigisse in reliquis 
causis, ubi praetores avaritiae nomine a provinciis accusati damnatique 
commemorantur.'“ Vide Livium epit. libri XLVII. Quodsi praeter resti- 
tutionem pecuniarum ablatarum poena quaedam infligenda esset, tribu- 
norum plebis ea cura erat qui ad populum ferrent, quale iudicium pu- 
blicum C. Lucretii praetorii a. a. Chr. nat. 170 factum habes apud Livium 
lib. XLII, 8: Graviores potentioresque accessere accusatores duo tribuni 
plebis M’ Iuventius Thalna et Cn. Aufidius. li non in senatu modo eum 
lacerarunt, sed in contionem etiam pertracto, multis obieclis probris, diem 
dixerunt — — C. Lucretium, ubi dies, quae dieta erat, venit, tribuni ad 
populum accusarunt, multamque decies centenum milium aeris dixerunt. 
Comitüs habitis, omnes quinque et triginta tribus eum condemnarunt. 
Hine igitur, eum interim querelae sociorum non videantur desisse, 
prima lex Calpurnia de pecuniis repetundis processit, qua certa quaedam 
sed non multum ab illa priore dissimilis agendi ratio sociis patefacta et 
praescripta est, senatusque cognitionum et extraordinariorum eo de cri- 
mine iudiciorum iubendorum necessitate liberatus.. Quin etiam, cum illa 
aetate senatus plurimum in republica posset, non sine ratione vel ipsius 
senatus causa novum hoc iudieciorum genus videtur institutum esse, ut 
senatus vetus suum iudicandi ius tanto certius retineret, neve ad tribunos 
plebis populique iudicia devenire pateretur. 
L. igitur Calpurnius Piso Frugi zrib. pl. Censorino et Mamilio coss. 
(i. e. anno a. Chr. nat. 149) primus legem de pecunüs repetundis tulit ('), 
qua quaestio perpetua eo de crimine constituta est, cuius exemplo aliae 
mMOox legibus latis quaestiones perpetuae de singulis maleficiorum generibus 
institutae sunt, legitimae ob eam causam appellatae. Ea re fieri ecoepit 
ut populus omnem fere potestatem suam de criminibus iudicandi ad iudi- 
ces transferret, populique iudiecia, quae olim frequentissima fuerant, et 
quaestiones extra ordinem institutae paulatim in desuetudinem venirent, 
ipsum autem ius publicum sive criminale, quod genere unum videtur esse, 

(') Verba sunt Ciceronis in Bruto 27 8. 106, et praecedunt haec: Carbone forum tenente 
plura fieri iudicia coeperunt. Nam et quaestiones perpetuae hoc adolescente constitutae sunt, 
quae antea nullae fuerunt. ’ 
Philos.-histor. Kl. 1845. B 
8.5. 
Calpur- 
niae legis 
ratio et 
capita. 
