8.6. 
Privatum 
iudicium 
recupera- 
torium 
lege Calp. 
fuisse. 
12 Car. ZumPer, 
praefuisse. Atque recte Klenzius p. 27 videtur demonstrare, illa ipsa lege 
quaestionem de ‚pecuniis repetundis ad proprium 'praetorem translatam 
esse: quamquam hoc quidem certum non est, utrum praelor fuerit. an 
iudex quaestionis, quandoquidem versu xıx legitur ad iudicem in eum an- 
num, qui ex hac lege factus erit, in ius educito. Verum hoc minus ad 
hanc rem pertinet.' Hoc apparet, usque ad illam legem (sive Serviliam, 
sive, ut ego existimo, Aciliam) praetorem peregrinum et iudices sortitum 
esse et quaesisse de pecuniis repetendis, postea autem legem instituisse, 
ut praetor peregrinus sortiretur quidem, sed proprius quaesitor a populo 
ereatus iudicio repetundarum praeesset. 
5. Quaeritur autem repetundarum iudieium initio publicumne fue- 
rit, an privatum recuperatorium. Equidem arbitror, cum primum insti- 
tueretur lege Calpurnia, privatum fuisse et postea quoque lege Iunia 
privatum mansisse, donec tertia lege Acilia publicum fieret. 
Causae cur ita censeam hae sunt: Constat e fragmento legis aeneae 
versu xxıım compositionis Klenzianae lege Calpurnia et lege Iunia repe- 
tundarum sacramento actum esse, cui legis actioni illo ipso loco nominis 
delatio opponitur, quae nova lege’indueta sit (!).  Actionem vero sacra- 
menti nemini persuadebitur locum habuisse in iudicio publico. Neque 
hoc Klenzius putat, sed rem ita explicat ut statuat duplicem agendi ra- 
tionem inductam fuisse legibus Calpurnia et Iunia, privatam et publicam, 
eaque lege, quae illas proxime secuta sit, cuius fragmenta in aenea ta- 
(') In illis verbis nullum est vestigium facti inter personas agentium discriminis, cives 
Rom. sint necne. Verum negant ac pernegant-non solum Klenzius p. XII, sed etiam Car. 
Sellius in libro de recuperatoribus p. 373 et Reinius p. 613 not. sacramenti actione uti potuisse 
peregrinos. Itaque Klenzius suam de patronis causae, quam supra attigi, opinionem propo- 
suit, Sellius novam rationem explendae lacunae, quae ante illa verba est, excogitavit, Rei- 
nius vero sacramenti actionem ad solos cives Rom. qui peterent (etsi eosdem lege exclusit) 
pertinuisse, peregrinis autem publice aceusandi rationem lege Calpurnia praescriptam esse 
putat — omnes nullam aliam ob causam, quam quod legis actiones negatae fuerint peregri- 
nis. Inhumanum hercle et torpentem segnitie morem dieunt Romanum, cum contra prom- 
ptissime ac summa aequitate ingi cieitatern legamus, vid. Gai. Instit. IV $.37. Ili vero ne 
populum quidem Rom. et legislatorem tribunum plebis miseris sociis providentem tantillam 
rem constituere potuisse, si opus fuerit, putant. Nam quod praeterea addit Reinius de legis 
actionibus illa aetate iam fere abolitis, mihi quidem, qui in dissert. de iudicio centumyirali 
demonstraverim vel Ciceronis tempore in usu fuisse videri, minime probatur. 
