de legibus iudicüsque repetundarum. 19 
absolvi, vel tarde condemnari licebat. Ego tibi illam Aciliam legem re- 
slituo, qua lege multi semel accusati, semel dieta causa, semel auditis te- 
stibus condemnati sunt. 
Ex hoc loco intelligitur, primum legem Aciliam fuisse antiquiorem 
quam Serviliam Glauciae, deinde Acilia lege nondum inductam fuisse 
comperendinationem, quae postea fuit, i.e. nondum constitutum fuisse 
ut bis ageretur causa, bis accusaretur reus, bis defenderetur, quo facto 
sententiae ferendae essent, contra licuisse iudicibus vel prima actione 
reum absolvere aut condemnare, vel si nondum satis sese rem cognovisse 
arbitrarentur, aliam et rursus aliam actionem postulare, donec tandem 
ipsis liqueret. Haec quin ita se habeant simplex nec praeoccupata loci 
consideratio neminem dubitare patitur, quamquam fuerunt qui, ut Aciliam 
legem recentiorem Servilia facerent(!), aut lectionem vulgatam Ciceronis 
eorrigerent, aut veterem illam legem Calpurniam esse dicerent, quam ex 
ea parte, qua ampliationem permisit, Acilia, utpote Servilia posterior, 
revocarit. Verum ista artificia satis refutata videntur a Ferratio, Ernestio, 
Garatonio, cf. Orellii Onomasticon Tullianum in indice legum, vol. III 
pag. 121 sqg. 
Auctor legis fuit M’ Acilius Glabrio, pater eius qui praetor fuit 
a. 70, consul a. 67 a. Chr., de quo nihil praeterea aliud scimus nisi fuisse 
eum Scaevolae generum (cf. Cie. act. Lin Verr. 17, $. 51), sed cuius Scae- 
volae ambigitur. Vetus interpres, qui Asconius appellatur, Publii tradit 
consulis a. 133 a. Chr., neque causam video cur ab eius opinione dissen- 
tiendum sit. Quaeritur autem quo tempore legem tulerit. Et quin tribu- 
nus plebis tulerit non videtur posse dubitari, quoniam omnes illae leges, 
quibus nobilium condieio durior facta est, a tribunis plebis latae sunt. 
Duriorem vero Aciliam fuisse prioribus et ratio ostendit et Ciceronis 
auctoritas, qui de offic. II, 21 proximas quasque repetundarum leges du- 
riores prioribus fuisse testatur. Porro Cicero in Verr.1.1. Acilio legis 
latori vim et acrimoniam tribnit, solitas tribunorum plebis virtutes. Quando 

(‘) Moti illi quidem annotatione Pseud. Asconii, qui (ad lib. I in Verr. 9) in lege Aci- 
lia neque comperendinationem neque ampliationem esse tradit. Itaque Hotomanus et Grae- 
vius posteriorem Servilia putarunt, quasi sustulerit denuo, quam Servilia induxisset, compe- 
rendinationem. 
C2 
