de legibus iudicüsque repetundarum. 25 
haec praemia Latinorum ne dubitat quidem quin alia lex Servilia anti- 
quior esse non possit, quandoquidem Cicero pro Balbo c. 24 de civitate 
Rom. Gaditano, i. e. foederatae civitatis socio, data dicens unius Serviliae 
legis exemplo utatur. Locus hic est: Quodsi acerbissima lege Servilia 
principes viri ac gravissimi et sapientissimi cives hanc Latinis, id est foe- 
deratis, viam ad civitatem populi iussu patere passi sunt, neque in his 
[intellige Latinis] hoc est reprehensum Licinia et Mucia lege, [anno 95 
a. Chr. lata, qua socii et Latini, qui falso cives Rom. sese tulerant, in 
suas civitates redire iussi sunt,] cum praesertim genus ipsum accusationis 
et nomen eiusmodi praemium, quod nemo assequi posset nisi ex senatoris 
calamitate, neque senatori neque bono cuiguam nimis iucundum_ esse pos- 
set (1): dubitandum fuit quin, quo in genere iudicum praemia rata essent, 
in eodem iudicia imperatorum valerent? Num fundos igitur factos popu- 
los Latinos arbitramur aut Servilia lege aut ceteris, quibus La- 
tinis hominibus erat propositum aliqua ex re praemium civita- 
tis? Haec sane de lege Servilia dieta etiam in hanc, de qua dicimus, 
Aciliam conveniunt. Quid enim? Nonne ipse Cicero in fine dieit, aliis 
quoque legibus eivitatis Rom. praemium peregrinis esse propositum? Ser- 
viliam vero eam ob causam praecipue nominavit Cicero, quod diutissime, 
ac sine dubio multo diutius quam Acilia, valuit, quod ea plures quam 
Acilia senatores sunt condemnati, ideoque etiam plures, qui illorum no- 
mina detulerant, quod peregrini essent, civitate Rom. praemii causa 
donati (?). 

(') Legendum videtur reddere posset. 
(°) Ut disputationem de Acilia et Servilia legibus repetundarum absolvam, aliud est le- 
gis fragmentum in aenea tabula, quae Bantina dicitur eam ob causam, quod in altero latere 
decretum Bantinorum Osca lingua scriptum continet, primum editum a Marinio in Actis fra- 
trum Arvalium Romae 1795, deinde saepius repetitum, nuperrime inter Monumenta legalia 
ab Hauboldio collecta Berol. 1830 pag. 74 sqq. Id fragmentum Klenzius peculiari disserta- 
tione inserta in Museum Rhenanum philol. et histor. Vol. ıı part ı pag. 28—47 demonstrare 
voluit legis Aciliae esse, ac videtur assertorem sententiae invenisse sive Hauboldium sive 
Spangenbergium Monumentorum editorem. Qua opinione nihil incertius, immo nihil minus 
verisimile inveniri potest. Illud enim fragmentum nihil continet nisi infamiae poenam ei 
propositam, qui contra legem fecerit, item ut magistratus senatoresgue Romani in eam le- 
gem iurent, id quod nulla ratione cum lege repetundarum convenit. Videtur potius agra- 
riae legis particula esse. 
Philos.-histor. Kl. 1845. D 
