de legibus iudicüsque repetundarum. 97 
civemque praestantissimum L. Opimium Gracchi interfeetorem — Gracchani 
iudices sustulerunt (!). Omnes in exilium eiectisunt: nam L. Opimii sepul- 
crum desertissimum in litore Dyrrhachino fuisse legimus apud Ciceronem 
orat. p. Sext. c. 67, et GC. Catonem Tarraconem in Hispania concessisse, 
eivemque eius civitatis factum esse idem auctor est in orat. p. Balbo c. 11. 
Hoc igitur Catonis exilium non recte faciunt plerique recentiores scriptores 
quod condemnatione legis repetundarum effectum putant, atque adeo le- 
gitimam repetundarum iudicii poenam existimant. 
Repetundarum etiam accusatum puto En. Carbonem, qui cum 
consul esset a. 113, provinciamque haberet Galliam (cum Illyrico), a Cim- 
bris victus est castrisque exutus. Eum accusavit M. Antonius, orator, 
a. 111 a. Chr. (ut Pighius tradidit et verum videtur, certe prius non po- 
tuit), sed reus sutorio atramento absolutus putatur, ut ait Cicero epist. IX, 21, 
id quod P. Manutius, nescio quam vere, ita explicat ut eum sumpta vo- 
luntaria morte a iudicio liberatum existimet. 
Cn. fratrem M. Carbonem certum est repetundarum damnatum 
esse. Nam Cicero epist. IX, 21 de tribus Papiriis Carbonibus, Gaio, 
Gnaeo et Marco fratribus, agens Marcus, ait, P. Flacco accusante, conde- 
mnatus, fur magnus, ex Sicilia. Quo anno ignoratur, sed fere eodem 
tempore verisimile fit. 
Lex repetundarum Acilia valuit usque ad legem Servilii Caepionis 
eonsulis a. 106 a. Chr., qua lege iudicia aut ad senatores translata sunt, 
aut senatoribus cum equitibus Rom. communicata. Itaque saltem eam 
partem Aciliae legis abrogari necesse erat, quae est de iudieibus coL ad 
haec repetundarum iudicia ex iis civibus, qui non senatores essent, le- 
gendis. Neque vero si vel soli senatores, vel senatores una cum equi- 
tibus Rom. iudicarent, tanta iudicum multitudo ad unam quaestionem 
destinari poterat. 

(‘) Ceterum quod Cicero et Sallustius significant homines iniuste condemnatos esse, ni- 
hil me moyet. Nam Opimium et Calpurnium Bestiam ipse Sallustius aperte illius criminis 
arguerat cap. 16 et 29, nec reliquos innocentes fuisse puto, quamquam C. Galbae oratio, 
quam pro se habuit, cum admiratione legebatur (vid. Cic. in Bruto c. 33). Nimirum illi 
seriptores quamyis virtutem laudent vitiumque oderint, tamen ne iustitiam quidem volunt 
esse cum asperitate aut partium studio coniunctam. 
D2 
