30 Car. ZuUmPr, 
ob damnationem rei civitate donandis supra censuimus ex antiquiore lege 
Acilia in Serviliam esse translatum. 
Propria autem lex Servilia continebat, primum et praecipuum ut 
reus comperendinaretur. \Vide Cic. in Verr. lib. 1,9$.26. Nimirum com- 
perendinatio est, cum praetor partibus novum agendi diem constituit, qui 
olim videtur perendinus i. e. uno interiecto tertius fuisse, postea nihil 
nisi nova dies intermisso aliquot dierum spatio fuit, qua altera actio 
ineiperet et usque ad sententiae lationem continuaretur('). Ea autem re 
legislator ampliationem sustulit, i.e. ut non possent iudices in consilium 
missi declarare, se rem nondum satis nosse et moram fieri debere iudi- 
cando sive sententiae ferendae: qua potestate sublata necesse erat omni- 
bus qui adessent iudieibus, finita altera actione, aut absolvere aut con- 
demnare reum. Adesse autem debebant omnes, qua de re etiam in 
Acilia lege poenae constitutae erant, intellige si qui iudices sine causa 
graviore a praetore probata a iudieio aut a consilio abessent (vide fra- 
gmenta aenea vs. xLvI), quae poenae sine dubio etiam in Serviliam trans- 
latae erant. De comperendinatione, sive de prima alteraque actione, 
nihil prorsus inveniri in aeneis repetundarum legis fragmentis supra indi- 
cavi, eaque re probasse mihi videor fragmenta illa non Serviliae, sed 
prioris, i. e. Aciliae legis, esse. 
Aliud caput legis Serviliae laudatur a Cicerone orat. p. Rabirio Po- 
stumo c. 4 quo ea pecunia pervenerit. lussit enim lex persequi pecuniam, 
quae ex bonis rei condemnati non redigeretur, ab iis ad quos pervenis- 
set. Hoc caput legis Iuliae repetundarum totidem verbis in Cornelia et 
antea in Servilia lege fuisse, et ex iis translatum dieit Cicero, additque 
aeguam rem esse. Ne hoc quidem caput inter fragmenta legis aeneae 
legitur, nec tamen verisimile est penitus intereidisse, quoniam locus, 
quo pertinet, non nimis lacunosus est. Vide Klenz. p. 50. 
Quod caput rei est, lege Servilia prorsus sublata videtur lenior 
illa privati iudieii forma, quae Acilia lege secundum vetustiores Calpurniam 

(') Personatus Asconius ad locum laud. Ciceronis ipsa congerie variarum explicationum 
satis declarat se rem parum intellexisse. Nihil simplicius quam quod alios annotasse tradit, 
comperendinationem esse secundam actionem, non ipsam quidem actionem, sed actionis de- 
nuntiationem. 
