8.15. 
Exempla 
iudicio- 
rum lege 
Servilia 
factorum. 
32 Car. ZumPr, 
illiusmodi quadruplatores cum imperitis adolescentibus, a quibus repetun- 
darum causae male agantur. Malis quae inde sequerentur satis remedii 
afferre videbatur lex Remmia(!) de calumnia accusatorum, cuius legis 
aetatem quidem ignoramus, sed antiquissimam esse omnes consentimus. 
Ea coercebantur qui dolo malo falsa crimina in iudicia publica defer- 
rent, poenaque iis olim videtur esse constituta secundum ea, quae Cicero 
p- Rosc. Amer. c. 20 et Plinius in panegyr. c. 35 significant, ut calumniae 
nota frontibus hominum inureretur. Verum haec poena cito in desuetu- 
dinem venit, adeo ut nullum eius exemplum in historiae monumentis 
supersit: et recte quidem, quoniam contraria est libertati et civitati Ro- 
manae, quae damnatis non adimebantur. Itaque pro lege Remmia in 
singulis legibus, secundum quas iudicia publica fiebant, cautiones quae- 
dam adiici solebant, quibus calumnia removeretur, primum quidem ut 
qui accusare vellet, priusquam nomen rei reciperetur, deiuraret se calu- 
mniae causa non postulare, deinde ut, absoluto reo, quaesitor iuberetur 
eosdem qui iudicaverant iudices in consilium mittere de accusatore, num 
videretur calumniatus esse. Illud calumniae iuramentum invenitur iam 
in lege Acilia versuxıx Kl., alterius rei certum quoddam vestigium ap- 
paret in ultima repetundarum lege Iulia, sed nescio an in antiquioribus 
quoque fuerit. Aliam tamen poenam iis, qui calumniati esse in iudiciis 
publieis iudicati sunt, non invenio impositam esse, nisi ut praetoris edieto 
infames fierent et posthac ad accusandum non admitterentur (?). Nimi- 
rum dum libera resp. erat, multo minus deterrendi videbantur homines 
ab accusationibus, quam alliciendi praemiis. 
Lege Servilia accusatos esse repperit Sigonius de iudiciis pag. 612 
hos: M’ Aquillium, P. Rutilium, M. Scaurum, Q. Metellum Numidicum. 

(') Appellatur a Cic. p. Rosc. Am. 19 et in duobus Dig. locis I. 13 de test. et 1.1 $.2 
ad Sctum Turpil. Notissima est docta Brenkmanni dissertatio de l. Remmiae exitu in Ot- 
tonis thes. iur. Rom. Vol. II. De recentioribus vid. Rein. Iur. crimin. p. 809. 
() L.1 Dig. de his qui notantur infamia (IH, 2) qui in iudicio publico calumniae prae- 
varicationisve causa quid fecisse iudicatus erit. fr. 1. 4 $. 4 eod. Ulpianus in l. 4 Dig. de ac- 
cusat. (XLVIII, 2). Sed et calumnia notatis ius accusandi ademptum est. 1d.1.7 8.3 eod. 
Puto non facile admittendum eum, qui semel calumniatus est. Sed iidem tamen calumnia- 
tores iudicati directo quidem non removentur a testimonio in causis publicis dicendo, y. |. 
13 Dig. de testibus (XXI, 5). 
