de legibus iudicüsque repetundarum. 41 
quotuplum redderetur, atque hoc nugator nesciebat: nam in eodem iudi- 
cio aliis simplum alüs duplum redditum esse nemo opinabitur. Tum 
addit exilium, quod certe parum accurate dietum est: neque enim poena 
est exilium, sed fuga poenae. Volebat igitur dicere aquae et ignis inter- 
dictionem cum ademptione bonorum, quae semper cum illa gravissima 
poena coniuncta est. Atque hoc Sigonius et reliqui fere (vide Heineceii 
Antigg. iuris lib. X tit. 18 $. 75) posuerunt, de simplo aut duplo aut qua- 
druplo incertum relinquentes. Klenzius cum in prolegomenis ad leg. Ser- 
viliam p. xır quadruplum cum exilio poenam fuisse statuisset ('), posthac 
(in libro Philolog. Abhandlungen inscripto post mortem auctoris edito p. 9) 
repetundarum poenam usque ad C. Caesarem pecuniariam tantum fuisse 
censet, ac si quae aliae praeterea poenae fuerint, eas certe leviores fuisse. 
Ego duplum fuisse puto cum dimidio, eam ob causam, quod Cicero 
Verrem bis (act. Iextr. etlibr. I. c. 10) HS quadringenties contra leges ex 
Sicilia abstulisse dieit, eoque nomine ab eo HS millies ex lege repetit 
(divin. in Caecil. c. 5). Praeterea, quod miror vulgo negligi, infamem 
factum esse contendo, cum qua re amissio ordinis et tribus coniuncta est(?); 
non proprie ex lege Cornelia, sed omnino ex omni lege, qua iudieium 
publicum fiebat. ÜUtraque poena et pecuniae et infamiae illud efficere 
solebat, ut rei, cum exitus iudicii certus videbatur, in exilium abirent, 
sed magnopere fallitur Sigonius, si propterea etiam illis, qui condemna- 
tionem manerent, aqua et igni interdietum putat. 
At opponi poterit quod Suetonius in Caesare c. 43 dieit: Repetun- 
darum convictos eliam ordine senatorio morit. Quo enim pertinet dicere 
eliam, nisi ante Caesarem in senatu remanserint? Itaque hoc loco utitur 
Klenzius 1.1]. et uti possunt alii ut demonstrent ante Caesarem repetun- 
darum damnatos ne senatu quidem motos esse, sed leviores quasdam fa- 
mae poenas subisse. Cave faxis; nam de repetundarum damnatis qui in 

(') Sie Reinius quoque Iur. erimin. p. 622 sq. Qui quomodo cum exilii poena conspi- 
rare velit, quod addit ninorem quandam infamiam videri iam 1. Cornelia impositam esse 
condemnatis, ipse viderit, quasi exilii poena non maxima infamia fuerit. 
(*) Coniunctum etiam, quod facile patet, ne in populi contione loquatur, in qua ne 
suffragium quidem ferre possit. Itaque auctor ad Herenn. I, 11 non inepte causam fingit: 
Lex vetat eum, qui de pecunüs repelundis damnatus sit, in contione orationem habere cet. 
Philos.-histor. Kl. 1845. F 
