8. 26. 
De lege 
Pompeia. 
68 Car. Zumet, 
ne in consilium admitterentur iidem qui patrem damnassent iudices. Ita- 
que M. Servilius paribus iudieum sententiis absolutus est vel potius pro 
absoluto fuit, sed tamen saucius (ut ait Goelius) Pilii accusationi traditus 
est. Ipse Appius a Serviliis Marei cognatis itidem repetundarum postu- 
latus est(!). Exitum rei nescimus. 
Iudicia tum mirum in modum Romae vigebant, nec unquaın maior 
eloquentiae palaestra patebat. Nulli fere nocenti accusator suus deerat, 
non hercle propter amorem reip. aut curam sociorum oppressorum, sed 
quod in tanto partium studio alter altero subverso crescere volebat (?). 
Nimiam tamen saepe iudieiorum severitati vim quasi afferebat ambitiosa 
patronorum eloquentia et advocatorum gratia deprecatorumque flebilis 
lamentatio, quibus rebus multos nocentes poenae legimus ereptos esse, 
plures etiam suspicari licet. Multo vero turpius est quod tum quoque 
corruptionem maxime in iudiciis dominatam esse memoriae proditur (?). 
Itaque Cn. Pompeius tertium consul anno 52 effrenatum iudicio- 
rum morem astringere et emendare coepit, et revocare ad id quod et 
utile et satis esset. Nam cum tota civitas ambitu et factionibus candida- 
torum incredibilem in modum usque ad caedes exarsisset, duabus legibus 
de vi et de ambitu latis cum poenam graviorem, tum formam iudiciorum 
breviorem constituit: ut prius (i. e. priore actione) festes darentur per 
iriduum, deinde uno die atque eodem et ab accusalore et ab reo pero- 
raretur, ita ut duae horae accusatori, tres reo darentur. WVerba sunt 
Asconii in argum. Milonianae Ciceronis pag. 37 Or. Itaque tres, qui 
Milonem de vi lege Pompeia accusabant, in altera actione perpetuis ora- 
tionibus suis duas horas explerunt, unus M. Cicero pro reo dixit, ha- 
buitque trium horarum spatium. 

(') Vide, ut recentissimum eorum qui de his iudiciorum calumniis scripserunt appellem, 
Reinium Iur. crimin. Rom. p. 665 sq. 
(?) Multi enim in ea erant sententia, in qua negat se esse Cicero p- Rosc. Am. 30 
Nam si mihi liberet accusare, accusarem alios potius e quibus possem crescere cet. Nec 
deerant qui quaestum sequerentur, pecuniam pro praemio accusatori legibus propositam 
(v. Cic. de orat. II, 55. Brut. 34.), quadruplatores appellati apud Cic. divin. 21. 
(°) Tac. Annal. init. de his temporibus: invalido legum auxilio, quae vi, ambitu, postremo 
pecunia turbabantur. 
