de legibus iudieüsque repetundarum. 69 
De eadem re exponens Dio Cassius lib. XL, 52 praeter horas 
Pompeium tradit etiam numerum utriusque partis patronorum definisse, 
ac vetuisse ne advocati sive laudatores (&raweras dieit) a partibus in iu- 
diecium adducerentur, eaque omnia et quaedam alia docet similiter in 
omnibus iudiciis constituta esse ('). Pugnat hoc quidem cum eo quod 
Asconius supra iam laudatus tradit, numerum patronorum post bella ci- 
vilia usque ad legem Iuliam (iudiciariam, a dietatore Caesare latam) etiam 
crepisse et usque ad duodenos pervenisse. Itaque duorum scriptorum 
auctoritas ita concilianda videtur, ut Pompeium patronorum et numerum 
et spatium orationum in solis ambitus et de vi iudiciis contraxisse dica- 
mus, idque deinde non ab ipso, sed ab aliis, imprimis a Caesare, ad reli- 
qua iudicia prolatum esse, ac Dionem paulo negligentius locutum ad 
unum auctorem unumque tempus rettulisse, quod deinceps acciderit. 
Recte igitur Tacitus in dialogo de oratoribus c.38 Primus, ait, tertio 
consulatu Cn. Pompeius astrinxit imposuitque veluti frenos eloquentiae, 
ita tamen ut omnia in foro, omnia ex legibus, omnia apud praetores 
gererentur. 
Haec tum sic erant, nec unguam magis quam hisce annis 52 et 
5l a. Chr. nat. et omnino paulo antequam Caesar bellum civile movit, 
forum iudieiis publieis ferbuit in civitate immodicam libertatem exer- 
cente et factionibus lacerata. Cicero in Bruto c.94 testis est cum dicit: 
Maxime perspecta est utriusque nostrum (de se et de Hortensio loquitur) 
exercitalio paulo antequam perterritum armis hoc studium nostrum con- 
ticuit: cum lege Pompeia ternis horis ad dicendum datis ad causas simil- 
limas inter se vel polius easdem novi veniebamus quotidie. Tudicia de 
ambitu et de vi dieit: de repetundis autem iudiciorum illis annis et sub 
Caesaris dictatura factorum memoria intercidit. C. enim Sallustius cum 
argueretur Numidiam avare rexisse, causam non dixit, dimissus a Caesare, 
sive gratis amicitiae causa, ut Dio tradit XLIII, 9, sive soluto duodecies 
sestertio, ut est in declamatione Pseudo-Ciceroniana, qua pecunia videri 
potest Caesar usus esse ad redimendas sociorum querelas. 
Mox Augustus prineipatum adeptus iuris publici administrationem 

1 \ ’ e ’ 27 7 ’ 
(') Kara ravruv onams rav dzarrnginv Erayx,Sy. 
