COMMENTATIONIS 
DE LEGIBUS IUDICHSQUE REPETUNDARUM 
PARS II 
LECTA IN CONSESSU ACADEMIAE D. I. M. APRIL. MDCCCXLVI 
A 
CAR. TIMOTH. ZUMPTIO. 
AUCTORE. 
Ye enim sepultis bellis civilibus sextum consul (a. a. Chr. nat. 
28) totam rem iudiciariam, quae diu huc illuc fluxerat, firmiter ordina- 
vit. Nam quod inde a Caesaris bello civili actum erat Tacitus Annal. 
III, 28 paucis his verbis describit: Exin continua per viginti annos dis- 
cordia: non mos, non ius: deterrima quaeque impune ac multa honesta 
exitio fuere. Sexto demum consulatu Caesar Augustus, potentiae securus, 
quae triumviratu iusserat abolevit, deditque iura quis pace et principe ute- 
remur. Augustus duabus legibus Iuliis publicorum et privatorum 
iudiciorum constituit quae ad omnia iudicia pertinerent. Earum legum 
dispersam memoriam collegerunt Brissonius in Selectis ex iure civili antiqui- 
tatibus lib. IV c.7, et Trekellius in notis. Sed maxime huc pertinet Sue- 
tonii locus: ex Augusto c. 32 sq. Ne quod maleficium negotiumve impu- 
nitate vel mora elaberetur, XXX amplius dies, qui honorarüs ludis occu- 
pabantur, actui rerum accommodavit. Ad tres classes iudieum quartam 
addidit ex inferiore censu, quae ducenariorum vocarelur, iudicaretque 
de levioribus summis. JIudices a tricesimo aetatis anno allegit, id est quin- 
quennio maturius quam solebant, ac plerisque iudicandi munus detrectan- 
tibus vix concessit ut singulis decurüs per vices annua vacatio esset, et ut 
solitae agi Novembri ac Decembri mense res omilterentur. Ipse ius dixit 
assidue et in noctem nonnumquam, si parum corpore valeret lectica pro 
tribunali collocata, vel etiam domi cubans. Dixit autem ius non diligen- 
tia modo summa, sed et lenitate, siquidem manifesti parricidü reum, ne 
culeo insuerelur, quod non nisi confessi afficiuntur hac poena, ita fertur 
interrogasse: Certe patrem tuum non occidisti? Et cum’ de falso 
0002 
8. 27. 
De Augu- 
stiordina- 
tione iu- 
diciorum 
et de iudi- 
eum lecti- 
one. 
