de legibus iudicüsque repetundarum. 477 
testimonium habemus Gellii, qui Noct. Attic. XIV, 2 se a praetoribus le- 
ctum in iudices tradit. Ex quo loco etiam hoc videmus, non unius prae- 
toris urbani lectionem fuisse, sed assumptis reliquis qui iudicia admini- 
strarent. Quod autem contra nos afferri potest, Suetonium dicere de 
uno Augusto iudices eum a tricesimo aetalis anno allegisse, rectius opi- 
nor ad legem Augusti iudiciariam referetur, qua iudices post illum aeta- 
tis annum allegi iusserit. 
lIam vero de aetate iudicum anceps res est. Suetonii quidem 
omnes codices mss. Zricesimum annum habent: sed idem annus iam in ve- 
tusta repetundarum lege, quam nos supra Aciliam esse probavimus, prae- 
seriptus est, ut, si idem in Iuliis legibus fuerit, non intelligatur quid ab 
Augusto mutatum sit: et lege 41 Dig. de receptis (IV, 8) legis Iuliae men- 
tio fit qua cautum sit ne minor viginti annis iudicare cogatur. Has igi- 
tur ob causas editores apud Suetonium summo consensu vicesimum an- 
num restituerunt. Necdum tamen ea res confecta est, cum contra dici 
possit in loco Digestorum de arbitriis et sententiis compromissariis agi, 
quae ab iis quoque ferantur, qui ordinarii iudices nec sint nec esse pos- 
sint: eum igitur locum de iudicum selectorum aetate nihil probare. Quodsi 
codicum mss. lectionem apud Suetonium veram existimas, nihil aliud su- 
perest nisi ut sie statuas, olim quidem cum equites soli iudicarent, trice- 
simum annum ad iudicandi munus suffeeisse, eandemque aetatem fuisse 
senatoribus iudieibus (siquidem nemo in libera republica post legem an- 
nariam latam minor triginta annis ad petendam quaesturam admittebatur), 
postea vero, cum lege Aurelia tres ordines iudicarent, in senatoribus qui- 
dem tricesimum annum servatum esse, reliquis autem ordinibus tricesimum 
quintum praescriptum, Augustum denique utrorumque aetatem aequaliter 
quinquennio retraxisse, ut senatores iudices minimum XXV annos nati es- 
sent, (hoc enim constat de senatorum aetate sub prineipibus, vide Lipsii 
excursum ad Taeciti Annal. III, 29) equites autem et reliqui iudices XXX. 
Nec video sane quid huic sententiae nostrae obstet, quandoquidem quo 
quis nobilior est, eo citius sapere existimatur, veteri opinione nescio an 
vera. Tantum de lectione et de aetate iudicum dictum esto. 
Quattuor iudieum decurias, adiecta quarta ducenariorum, qui ap- 
pellabantur sine dubio quod census eorum ducentum HS milium erat, ab 
Augusto esse institutas Suetonius tradit. Quam igitur diecimus esse decu- 
8. 28. 
De _ iudi- 
cum decu- 
rlis, quae 
