de legibus iudicüsque repetundarum. 481 
sibus pauci ad agendum dies accommodati erant: vide Ciceronis in Verr. 
Act. I, c. 10, $. 31: eamque ipsam ob causam Augustum puto eos men- 
ses totos iudicialibus negotiis liberasse. Religuum anni tempus per quod 
iudicia exercebantur, sive rerum actus, divisum erat ante Claudium in hi- 
bernos aestivosque menses, cuius divisionis nec usum nec rationem intel- 
ligo, ni vacuum tempus aliquod erat interiectum. Claudius vero rerum 
actum coniunxisse traditur a Suetonio in Claud. c. 23, i. e. instituisse ut 
uno tenore iudicia exercerentur. Idem tamen Claudius concessit ne hieme 
initiogue anni iudices ad iudicandum evocarentur, intellige si foris et ex- 
ira urbem Romam commorarentur: quod beneficium rursus a Galba ere- 
ptum tradit iudicibus Suetonius in Galba c. 14. Videmus igitur quo fer- 
vore tum iudieia actitata sint Romae, verumque esse quod ait Plinius, « 
columnis Herculis Romam evocari qui de nummo iudicet. Quin eiusdem 
fervoris testimonium extat ex aetate multum posteriore: Capitolinus enim 
cap. 10 Marcum Antoninum refert iudiciariae rei singularem diligentiam 
adkibuisse, et fastis dies iudiciarios addidisse, ta ut CCXXX dies annuos 
rebus agendis litibusque disceptandis constitueret. 
Sed unum est quod explicationem adhuc desiderat. Suetonius su- 
pra laudatus Augustum vix concessisse ait, ut singulis decurüs per vices 
annua vacalio esset. Quod si sic intelligas ut dicas, quattuor quae tum 
erant decuriarum unamquamque per annum liberam fuisse iudicandi mu- 
nere, ex. gr. primo anno senatores, altero equites Romanos, tertio tribu- 
nos sive quaecunque fuit tertia decuria, quarto ducenarios vacasse (1), mi- 
rabor instituti perversitatem, qua vel auctoritatem iudieiorum vel diverso- 
rum ordinum institutionem valde minui necesse fuerit. Nam si per inte- 
grum annum nemo senator iudicaret, intelligis si qua gravissima res eo 
anno in iudicium esset adducta, futurum fuisse ut iudicii auctoritas mirum 
quantum concideret: rursus quo anno ducenarii omnes vacationem habe- 
rent, altiores ordines multitudine levium causarum obruti fuissent. Cave 
tantam inscitiam Augusto attribuas, cum facile fuerit rem sic instituere ut 

(') Krebsius vero in dissert. de iudieum decuriis pag. 91 eo usque processit, ut Augu- 
stum tradat ,‚ex una tantum decuria et ex ea quidem per totum illum annum iudices con- 
„ q P 
scripsisse, ita ut ceteris tribus annua esset vacatio.” Insigniter lapsus est, nec ılla tum 
P D pP D 
vacatio fuisset annua, sed ternum annorum. 
Philos. - histor. Kl. 1845. Ppp 
