456 Car. Zumer, 
labatur princeps, eam ob causam quod et sapientior, certe sapientioribus 
consiliariis adiutus putabatur, et quod longius a partium studio aberat. 
Hoe igitur appellationum genus adversus ea omnia, quae in iure fiebant, 
omitto. Alterum genus est quod vim iudiciorum frangere quodammodo 
videtur, illud, quo appellationes fiebant ad principem adversus iudicum 
sententiam a magistratibus pronuntiatam. Novum hoc est, quoniam. in 
libera republica nulla fuit a iudieibus legitime datis provocatio ad popu- 
lum, propterea quod ipse populus legibus suam potestatem ad iudices 
transtulerat, sicuti in clausula videmus, qua id quod iudicum maior pars 
statuerit ius ratumque esse iubetur ('). Neque umquam tribunum plebis 
illis legibus damnato ita auxilium tulisse legimus, ut iudicium cum factum 
esset rescinderet et irritum faceret. Tales igitur appellationes a iudieiis 
ordine factis ad prineipem quando fieri coeperint quaero. Nam quin ali- 
quando et fieri et a principe suscipi sint solitae dubitari nequit, cum res 
eo venerit ut nullum paulo gravius iudieium publicum privatumve ratum 
esset, contra quod princeps appellatus esset (?), atque vel sine appella- 
tione nemo honestioris condicionis capitali iudicio damnatus poena affıci 
posset, antequam princeps rem cognovisset. Dio quidem Cassius in ora- 
tione Maecenatis ad Augustum habita (lib. LII c. 33) eam rem plane in- 
ter principia imperii exponit: “Nemo ullus, ait, ita summam iudicandi et 
imperandi potestatem. habere debet, ut non ab eo provocari possit. Has 
igitur causas, in quibus appellatus es (r« &deriua za dvarcurına) ipse iu- 
diea, itemque de causis equitum et centurionum legionariorum et honesti- 
orum privatorum (°), ubi de capite aut infamia agitur: nam haec ad te so- 
lum debent referri, nec quisquam alius ipse per se de iis iudicare debet. 
In consilium autem semper adhibebis praestantissimos senatores et equi- 
tes” cet. 
Noli autem putare haec, quae Dio Cassius sic in universum prae- 
eipit, iam primis temporibus principatus observata esse, quamquam diffi- 
cile est rem accurate per gradus distinguere. Imprimis anceps est statu- 


(') Vide supra $. 24 pag. 60. 
(?) Vide 1.2 8.2 Dig. de poenis (XLVIII, 19) Eum accipimus damnatum, qui non 
provocavit: ceterum, si provocet, nondum damnaltus videtur. 
() av idwrav av mowrw, falso Latinus interpres primipilorum. 
