496 Car. Zumen, 
tur excelluisse. Legati quoque, adiutores proconsulum, salarium de pu- 
blico habebant: et assessores iureconsulti, quod salarium aliquamdiu ab 
ipsis praesidibus habuerant, posthac de publico accipiebant. Hoc quidem 
Pescennius Niger primum Imperatoribus Marco Antonino et Commodo sua- 
sit, sicut in Nigri vita c. 7 docet Spartianus: Addidit praeterea consilia- 
rüs salaria, ne eos gravarent quibus assidebant, dicens iudicem (ij. e. magi- 
stratum) nec debere dare, nec accipere. Addidit ait, i. e. effecit ut adde- 
rentur. Nam videtur sane iam tum illud consilium comprobatum esse, 
quamquam Lampridius ab Alexandro Severo primum tradit institutum 
esse, in eius vita ce. 46: Assessoribus salaria instituit, quamvis saepe dixe- 
rit eos esse promovendos, qui per se rempublicam gerere possent, non per 
assessores. Errasse in ea re Lampridium docet Casaubonus, siquidem Pa- 
pinianus, qui aliquanto ante Alexandrum Severum sub Septimio Severo 
scripserit, de salario publico assessorum mentionem fecit leg. 4 et 6 Dig. 
de off. assessorum. 
$. 39. Quae cum ita sint, non mirandum est ingentem multitudinem me- 
Meliorem 
fuisse sta- 
tum pro- Jönge tutiores fuisse a magistratuum iniuriis quam vetere republica. Ea 
N de re una et consentiens vox est scriptorum. Tacitum audi, qui initio 
sub Impe- 
ratoribus Annalium /Veque prorinciae, ait, illum rerum statum abnuebant, suspecto 
quam li- senatus populique imperio ob certamina potentium et avariliam magistra- 
bera re- 
diocrium civium Romanorum imprimisque provincias sub Imperatoribus 
tuum, invalido legum auxilio, quae vi, ambitu, postremo pecunia turbaban- 
tur. Tiberium idem prudentissimus auctor Ann. ], 80 tradit, ut eminen- 
tes virtules non sectatus sit, ita vilia odisse, proptereaque cautum fuisse 
in provincüs mandandis.. Quid quod Domitianum Suetonius in vita c. 8 
magistralibus urbicis provinciarumque praesidibus coercendis tantam curam 
publica. 
adhibuisse ait, ut neque modestiores unguam neque iustiores extilerint? 
Iam quod ad iudicia pertinet, eorum formam et consuetudinem liquido 
Tacitus dial. de orat. c. 38 dieit sub prineipibus aptiorem fuisse veritati, 
quam olim libera republica, quamvis eloquentiam libertas magis exercue- 
rit. Etenim veteres iudices cum neminem super se timerent, ut nihil di- 
cam de corrumpendi facilitate, nimium saepe apparente, gratia et miseri- 
cordia reorum et eloquentiae artificiis totos se regendos tradebant, nec tam 
quod verum erat, quam quod animus ferebat, iudicabant. Ei malo ob- 
viam ire voluerant veteres legumlatores eo quod numerum iudicum in sin- 
