502 Car. ZumPpr, 
commiseratur, videturque etiam Tiberii rigidam inclementiam accusare, 
non negat tamen ultra repetundarum crimina alia maiora sceleris in reo 
haesisse (1), ut vel sine Tiberii duritia graviorem poenam meruisse videa- 
tur. Aliud exemplum legitur apud Taeitum Histor. IV, 45 de Vespasiani 
temporibus his verbis: Jisdem diebus Antonius Flamma Cyrenensibus da- 
mnatur lege repelundarum, et exilio ob saeviliam. Intellige auctam poenam 
esse senatusconsulto, cum repetundarum iusto levior videretur. 
Ut breve faciam, hoc more cognoscendi in senatu de criminibus 
eorum, qui magistratum gesserant aut publica potestate usi erant, res eo 
devenit ut postremo nulla esset certa repetundarum poena. Itaque lex 7 
$.3 Dig. ad leg. Iul. repetund. (XLVII, 11) ait: Hodie ex lege repetun- 
darum extra ordinem puniuntur, et plerumque vel exilio puniuntur, vel 
etiam durius prout admiserint. Quid enim si ob hominem necandum pe- 
cuniam acceperint? vel licet non acceperint, calore tamen inducti interfe- 
cerint vel innocentem vel quem punire non debebant? KCapite plecti de- 
bent, vel certe in insulam deportari, ut plerigue puniti sunt. Olim qui- 
dem qui lege Iulia repetundarum accusatus esset, si probasset pecuniam 
in ea re non esse versatam, absolutus esset: sed apud senatum minus re- 
ferebat qua quis lege accusaretur, itaque intelligis repetundarum crimen 
iam generale factum esse de abusu potestatis publice datae, id quod olim 
longe aliter se habebat. 
$. 43. Senatus igitur, ut adhuc demonstravimus, in poena criminali sta- 
er tuenda certa lege, qua postulatio facta erat, plerumque adstringi sese non 
one etre- patiebatur. Sed praeter poenam criminalem, quam repetundarum da- 
liquis mnati subibant, necessaria erat pecuniae captae restitutio. Quid quod, 
ch si poena remitteretur, tamen pecunia reddenda erat? sicuti vidimus in ea 
repetun- causa, quam Plinius Epist. IV, 9 describit. Itaque postquam senatus. de- 
darum. oreverat factum esse adversus legem, litis aestimatio sequebatur. Ea vero 
non in senatus consessu fiebat, sed iudices constituebantur qui aestima- 
rent. Itaque reus iudices petit, cum se nocentem pecuniarum captarum 

(') Tacit. Ann. III, 67 nec dubium habebatur saevitiae captarumque pecuniarum teneri 
reum. Etiam libelli Augusti de Voleso Messalla, quos Tiberius protulit, eodem pertinent, 
quoniam illius immoderata crudelitas accusatur a Seneca de ira lib. II, 5. Vide Lipsii 
notam. 
